Brihat Jataka
Varahamihira's Brihat Jataka is one of the foundational texts of Jyotish — the classical grammar of natal astrology. Across 28 chapters it lays out planets, signs, houses, yogas and the logic by which a birth chart is read.
राशि प्रभेद
1.1मूर्तित्वे परिकल्पितः शश भृतो वर्त्मापुनर्जन्मनामात्मेत्यात्म विदां क्रतुश्च यजत
1.2भूयोभिः पटुबुद्धिभिः पटुधियां होराफलज्ञप्तये शब्दन्यायसमन्वितेषु बहुशः शास्त्रेष
1.3होरेत्यहो रात्र विकल्पम्एके वाञ्छन्ति पूर्वापर वर्ण लोपात्। कर्माजितं पूर्व भवे
1.4कालाङ्गानि वराङ्गमाननम्उरो हृत्क्रोड वासो भृतो बस्तिर्व्यञ्जनम्ऊरु जानु युगुले ज
1.5मत्स्यौ घटी नृ मिथुनं स गदं स वीणं चापी नरोऽश्व जघनो मकरो मृगास्यः । तौली स सस्य
1.6क्षितिज सित ज्ञ चन्द्ररवि सौम्य सितावनिजाः सुर गुरु मन्द सौरि गुरवश्च गृहांशकपः
1.7कुजरविज गुरु ज्ञ शुक्र भागाः पवन समीरण कौर्पि जूक लेयाः । 1 वराहमिहीरस्य बृहज्जा
1.8क्रिय तावुरि जितुम कुलीर लेय पाथोन जूक कौर्प्याख्याः । तौक्षिकाकोकेरो हृद् रोगश्
1.9द्रेष्काण होरा नव भाग संज्ञास्त्रिंशांशकद्वादश संज्ञिताश्च । क्षेत्रं च यद्यस्य
1.10गोऽजाश्वि कर्कि मिथुनाः स मृगा निशाख्याः पृष्ठोदया विमिथुनाः कथितास्तैव । शीर्षो
1.11क्रूरः सौम्यः पुरुष वनिते ते चराग द्वि देहाः प्रागादीशाः क्रिय वृष नृयुक् कर्कटा
1.12के चित्तु होरां प्रथमां भपस्य वाञ्छन्ति लाभाधिपतेर्द्वितीयाम्। द्रेष्काण संज्ञाम
1.13अज वृषभ मृगाङ्गना कुलीरा झष वणिजा च दिवाकरादि तुङ्गाः । दश शिखि मनु युक् तिथीन्द
1.14वर्गोत्तमाश्चरगृहादिषु पूर्व मध्य पर्यन्ततः शुभ फला नव भाग संज्ञाः । सिंहो वृष प
1.15होरादयस्तनु कुटुम्ब सहोत्थ बन्धु पुत्रारि पत्नी मरणानि शुभास्पदायाः । रिःफाख्यम्
1.16कल्प स्व विक्रम गृह प्रतिभा क्षतानि चित्तोत्थरन्ध्र गुरु मान भव व्ययानि । लग्नाच
1.17कण्टक केन्द्र चतुष्टय संज्ञाः सप्तम लग्न चतुर्थ ख भानाम्। तेषु यथाभिहितेषु बलाढ्
1.18केन्द्रात्परं पणफरं परतस्तु सर्व भापोक्लिमं हिबुकम्अम्बु सुखं च वेश्म । जामित्रम
1.19होरा स्वामि गुरु ज्ञ वीक्षितयुता नान्यैश्च वीर्योत्कटा केन्द्रस्था द्वि पदादयोऽह
1.20रक्तः श्वेतः शुक तनु निभः पाटलो धूम्र पांडुश्चित्रः कृष्णः कनक सदृशः पिङ्गलः कर्
ग्रह भेद
2.1कालात्मादिन कृन्मनस्तुहिनगुः सत्त्वं कुजो ज्ञो वचो जीवो ज्ञान सुखे सितश्च मदनो द
2.2हेलिः सूर्यश्चन्द्रमाः शीतरश्मिर्हेम्नो विज्ज्ञो बोधनश्चेन्दु पुत्रः । आरो वक्रः
2.3जीवोऽङ्गिराः सुर गुरुर्वचसां पतीज्यः शुक्रो भृगुर्भृगुसुतः सितास्फुजिच्च । राहुस
2.4रक्त श्यामो भास्करो गौरेन्दुर्नात्युच्चाङ्गो रक्त गौरश्च वक्रः । दूर्वा श्यामो ज
2.5वर्णास्ताम्र सितातिरक्त हरित व्यापीत चित्रासिता । बहून्यम्ब्वग्निज केशवेन्द्र शच
2.6बुध सूर्य सुतौ नपुंसकाखौ शशि शुक्रौ युवती नराश्च शेषाः । शिखिभू ख पयो मरुद् गणान
2.7विप्रादितः शुक्र गुरू कुजार्कौ शशी बुधश्चेत्यसितान्त्यजानाम्। चन्द्रार्क जीवा ज्
2.8मधु पिङ्गलदृक् चतुरस्र तनुः पित्त प्रकृतिः सविताल्प कचः । brihajjAtakam.pdf 3 वर
2.9क्रूरदृक् तरुण मूर्तिरुदारः पैत्तिकः सुचपलः कृश मध्यः । श्लिष्टवाक् सतत हास्यरुच
2.10बृहत्तनुः पिङ्गल मूर्धजेक्षणो बृहस्पतिः श्रेष्ठ मतिः कफात्मकः । भृगुः सुखी कान्त
2.11मन्दोऽलसः कपिलदृक् कृशदीर्घ गात्रः स्थूलद्विजः परुषरोम कचोऽनिलात्मा । स्नाय्वस्थ
2.12देवाम्ब्वग्नि विहार कोश शयन क्षित्युत्करेशाः क्रमात्। वस्त्रं स्थूलम्अभुक्तम्अग्
2.13त्रि दश त्रिकोण चतुरस्र सप्तमान्यवलोकयन्ति चरणाभिवृद्धितः । रविजामरेज्यरुधिराः प
2.14अयन क्षण वासरऋतवो मासोऽर्धं च समाश्च भास्करात्। कटुक लवण तिक्त मिश्रिता मधुराम्ल
2.15जीवो जीव बुधौ सितेन्दु तनयौ व्यर्का विभौमाः क्रमाद् वीन्द्वर्का विकुजेन्द्विनाश्
2.16शत्रू मन्द सितौ समश्च शशिजो मित्राणि शेषारवेस्तीक्ष्णांशुर्हिमरश्मिजश्च सुहृदौ श
2.17सूरः सौम्य सितावरी रवि सुतो मध्योऽपरे त्वन्यथा सौम्यार्की सुहृदौ समौ कुज गुरू शु
2.184 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक अन्योन्यस्यधन व्ययाय सहज व्यापार
2.19स्वोच्च सुहृत्स्व त्रिकोण नवांशैः स्थान बलं स्व गृहोपगतैश्च । दिक्षु बुधाङ्गिरसौ
2.20उदग्अयने रवि शीत मयूखौ वक्र समागमगाः परिशेषाः । विपुल करा युधि चोत्तर संस्थाश्चे
2.21निशि शशि कुज सौराः सर्वदा ज्ञोऽह्नि चान्ये । बहुल सित गताः स्युः क्रूर सौम्याः क
वियोनिजन्म
3.1क्रूर ग्रहैः सुबलिभिर्विबलैश्च सौम्यैः क्लीबे चतुष्टय गते तदवेक्षणाद् वा । चन्द्
3.2पापा बलिनः स्व भागगाः पारक्ये विबलाश्च शोभनाः । लग्नं च वियोनि संज्ञकं दृष्ट्वात
3.3क्रियः शिरो वक्र गले वृषोऽन्ये पादांशकं पृष्ठम्उरोऽथ पार्श्वे । कुक्षिस्त्वपानाङ
3.4लग्नांशकाद् ग्रहयोगेक्षणाद् वा वर्णान्वदेद् बलयुक्ता द्वि योनौ । दृष्ट्या स माना
3.5खगे दृकाणे बलसंयुतेन वा ग्रहेणयुक्ते चरभांशकोदये । बुधांशके वा विहगाः स्थलांबुजा
3.6होरेन्दु सूरि रविभिर्विबलैस्तरुणां तोये स्थले तरु भवांश कृतः प्रभेदः । लग्नाद् ग
3.7brihajjAtakam.pdf 5 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक अन्तः साराञ् जनयति रविर्दुर्भगान् सूर
3.8शुभो शुभऋक्षे रुचिरं कुभूमिजं करोति वृक्षं विपरीतम्अन्यथा परांशके यावति विच्युतः
निषेका
4.1कुजेन्दु हेतुः प्रतिमासम्आर्तवं गते तु पीडऋक्षम्अनुष्णदिधितौ । अतोऽन्यथास्थे शुभ
4.2यथास्तराशिर्मिथुनं समेति तथैव वाच्यो मिथुन प्रयोगः । असद् ग्रहालोकित संयुते अस्त
4.3रवीन्दु शुक्रावनिजैः स्वभागगैर्गुरौ त्रिकोणोदय संस्थितेऽपि वा । भवत्यपत्यं हि वि
4.4दिवाकरेन्द्वोः स्मरगौ कुजार्कजौ गद प्रदा पुङ्गलयोषितोस्तदा । व्यय स्वगौ मृत्युकर
4.5दिवार्क शुक्रौ पितृ मातृ संज्ञितौ शनैश्चरेन्दू निशि तद्विपर्ययात्। पितृव्य मातृ
4.6अभिलषद्बिरुदयऋक्षम्असद्भिर्मरणम्एति शुभदृष्टिम्अयाते । उदयराशि सहिते च यमे स्त्र
4.7पापद्वय मध्य संस्थितौ लग्नेन्दू न च सौम्य वीक्षितौ । युगपत्पृथग्एव वा वदेन्नारी
4.8क्रूरे शशिनश्चतुर्थगे लग्नाद् वा निधनाश्रिते कुजे । बन्ध्वन्त्यगयोः क्षीणेन्दौ न
4.9उदयास्तगयोः कुजार्कयोर्निधनं शस्त्र कृतं वदेत्तथा । मासाधिपतौ निपीडिते तत्काले स
4.10शशाङ्क लग्नोपगतैः शुभ ग्रहैस्त्रिकोण जायार्थ सुखास्पद स्थितैः । 6 sanskritdocume
4.11ओजऋक्षे पुरुषांशकेषु बलिभिर्लग्नार्क गुर्विन्दुभिः पुंजन्म प्रवदेत्समांशक गतैर्य
4.12विहाय लग्नं विषमऋक्ष संस्थः सौरोऽपि पुंजन्म करो विलग्नात्। प्रोक्त ग्रहाणाम्अवलो
4.13अन्योन्यं यदि पश्यतः शशि रवी यद्यर्कि सौम्यावपि वक्रो वा समगं दिनेशम्असमे चन्द्र
4.14युग्मे चन्द्र सितौ तथौज भवने स्युर्ज्ञार जीवोदया लग्नेन्दू नृ निरीक्षितौ च समगौ
4.15धनुर्धरस्यान्त्यगते विलग्ने ग्रहैस्तदंशोपगतैर्बलिष्ठैः । ज्ञेनार्किणा वीर्ययुतेन
4.16कलल घनाङ्कुरास्थि चर्माङ्गज चेतनताः सित कुज जीव सूर्य चन्द्रार्कि बुधाः परतः । उ
4.17त्रिकोणगे ज्ञे विबलैस्तथा परैर्मुखाङ्घ्रि हस्तैर्द्विगुणस्तदा भवेत्। अवाग्गवीन्द
4.18सौम्यऋक्षांशे रविजरुधिरौ चेत्स दन्तोऽत्र जातः कुब्जः स्वऋक्षे शशिनि तनुगे मन्द म
4.19सौर शशाङ्कदिवा करदृष्टे वामनको मकरान्त्य विलग्ने । brihajjAtakam.pdf 7 वराहमिहीर
4.20रवि शशि युते सिंहे लग्ने कुजार्कि निरीक्षिते नयनरहितः सौम्यासौम्यैः स बुद्बुद लो
4.21तत्कालम्इन्दु सहितो द्वि रसांशको यस्तत्तुल्यराशि सहिते पुरतः शशाङ्के । यावान्उदे
4.22उदयति मृदु भांशे सप्तमस्थे च मन्दे यदि भवति निषेकः सूतिरब्द त्रयेण । शशिनि तु वि
जन्मविधि
5.1पितुर्जातः परोक्षस्य लग्नम्इन्दावपश्यति । विदेशस्थस्य चर भे मध्याद् भ्रष्टे दिवा
5.2उदयस्थेऽपि वा मन्दे कुजे वास्तं समागते स्थिते वान्तः क्षपा नाथे शशाङ्क सुत शुक्र
5.3शशाङ्के पाप लग्ने वा वृश्चिकेश त्रि भागगे । शुभैः स्वाय स्थितैर्जातः सर्पस्तद्वे
5.4चतुष्पाद गते भानौ शेषैर्वीर्य समन्वितैः । द्वि तनुस्थैश्च यमलौ भवतः कोश वेष्टितौ
5.5छागे सिंहे वृषे लग्ने तत्स्थे सौरे अथ वा कुजे । राश्यंश सदृशे गात्रे जायते नाल व
5.6न लग्नम्इन्दुं च गुरुर्निरीक्षते न वा शशाङ्कं रविणा समागतम्। स पापकोऽर्केणयुतोऽथ
5.7क्रूरऋक्ष गतावशोभनौ सूर्याद् द्यून नवात्मज स्थितौ । बद्धस्तु पिता विदेशगः स्वे व
5.88 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक पूर्णे शशिनि स्वराशिगे सौम्ये लग्
5.9आप्योदयम्आप्यगः शशी सम्पूर्णः समवेक्षते अथ वा । मेषूरण बन्धु लग्नगः स्यात्सूतिः
5.10उदयोडुपयोर्व्यय स्थिते गुप्त्यां पाप निरीक्षिते यमे । अलि कर्कि युते विलग्नगे सौ
5.11मन्दे अब्ज गते विलग्नगे बुध सूर्येन्दु निरीक्षिते क्रमात्। क्रीडा भवने सुरालये स
5.12नृ लग्नगं प्रेक्ष्य कुजः श्मशाने रम्ये सितेन्दू गुरुरग्निहोत्रे । रविर्नरेन्द्रा
5.13राश्यंश स मान गोचरे मार्गे जन्म चरे स्थिरे गृहे । स्वऋक्षांश गते स्व मन्दिरे बलय
5.14आरार्कजयोस्त्रिकोणगे चन्द्रे अस्ते च विसृज्यते अंबया । दृष्टे अमरराज मन्त्रिणा द
5.15पापेक्षिते तुहिनगावुदये कुजे अस्ते त्यक्तो विनश्यति कुजार्कजयोस्तथाये । सौम्ये अ
5.16पितृमातृगृहेषु तद्बलात्तरु शालादिषु नीचगैः शुभः । यदि नैक गतैस्तु वीक्षितौ लग्ने
5.17मन्दऋक्षांशे शशिनि हिबुके मन्ददृष्टे अब्जगे वा । तद् युक्ते वा तमसि शयने नीच संस
5.18स्नेहः शशाङ्काद् उदयाच्च वर्तिर्दीपोऽर्कयुक्तऋक्ष वशाच्चराद्यः । द्वारं च तद्वास
5.19जीर्णं संस्कृतम्अर्कजे क्षिति सुते दग्धं नवं शीतगौ काष्ठाढ्यं न दृढं रवौ शशि सुत
5.20मेष कुलीर तुलालि गटैः प्रागुत्तरतो गुरु सौम्य गृहेषु । पश्चिमतश्च वृषेण निवासो द
5.21प्राच्यादि गृहे क्रियादयो द्वौ द्वौ कोण गता द्वि मूर्तयः । शय्यास्वपि वास्तु वद्
5.22चन्द्र लग्नान्तर गतैर्ग्रहैः स्युरुपसूतिकाः । बहिरन्तर चक्राद् अर्धे दृश्याद्ऱ्श
5.23लग्न नवांशप तुल्य तनुः स्याद् वीर्ययुत ग्रह तुल्य वपुर्वा । चन्द्र समेत नवांशप व
5.24कं दृक् श्रोत्र नसा कपोल हनवो वक्त्रं च होरादयस्ते कण्ठांसक बाहु पार्श्व हृदय क्
5.25तस्मिन्पापयुतं व्रणे शुभयुते दृष्टे च लक्ष्मादिशेत् स्वऋक्षांशे स्थिर संयुतेषु स
5.26समनुपतिता यस्मिन् भागे त्रयः स बुधा ग्रहा भवति नियमात् तस्यावाप्तिः शुभेष्वशुभेष
अरिष्ट
6.1संध्यायां हिम दीधिति होरा पापैर्भान्त गतैर्निधनाय । रत्येकं शशि पाप समेतैः केन्द
6.2चक्रस्य पूर्वापर भागगेषु क्रूरेषु सौम्येषु च कीट लग्ने । क्षिप्रं विनाशं समुपैति
6.3पापावुदयास्त गतौ क्रूरेणयुतश्च शशी । 10 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्
6.4क्षीणे हिमगौ व्ययगौ पापैरुदयाष्टमगैः । केन्द्रेषु शुभाश्च न चेत्क्षिप्रं निधनं प
6.5क्रूरेण संयुतः शशी स्मरान्त्य मृत्यु लग्नगः । कण्टकाद् बहिः शुभैरवीक्षितश्च मृत्
6.6शशिन्यरि विनाशगे निधनम्आशु पापेक्षिते शुभैरथ समाष्टकदलम्अतश्च मिश्रैः स्थितिः ।
6.7लग्ने क्षीणे शशिनि निधनं रन्ध्र केन्द्रेषु पापैः पापान्तस्थे निधन हिबुक द्यून सं
6.8राश्यन्तगे सद्भिरवीक्ष्यमाणे चन्द्रे त्रिकोणोपगतैश्च पापैः । प्राणैः प्रयात्याशु
6.9अशुभ सहिते ग्रस्ते चन्द्रे कुजे निधनाश्रिते जननि सुतयोर्मृत्युर्लग्ने रवौ तुस शस
6.10असितरवि शशाङ्क भूमिजैर्व्यय नवमोदय नैधनाश्रितैः । भवति मरणम्आशु देहिनां यदि बलिन
6.11सुत मदन नवान्त्य लग्नरन्ध्रेष्वशुभयुतो मरणाय शीतरश्मिः । भृगुसुत शशिपुत्र देवपूज
6.12योगे स्थानं गतवति बलिनश्चन्द्रे स्वं वा तनु गृहम्अथ वा । पापैर्दृष्टे बलवति मरणं
आयुर्दाय
7.1मय यवन मणित्थ शक्ति पूर्वैर्दिवस करादिषु वत्सराः प्रदिष्टाः । brihajjAtakam.pdf
7.2नीचे अतोऽर्धं ह्रसति हि ततश्चान्तरस्थे अनुपातो होरा त्वंश प्रतिमम्अपरे राशि तुल्
7.3सर्वार्ध त्रि चरण पञ्च षष्ट भागाः क्षीयन्ते व्यय भवनाद् असत्सु वामम्। सत्स्वर्धं
7.4सार्धोदितोदित नवांश हतात्समस्ताद् भागोऽष्टयुक्त शत संख्यम्उपैतो नाशम्। क्रूरे वि
7.5समा षष्टिर्द्विघ्ना मनुज करिणां पज़्च च निशा हयानां द्वात्रिंशत्खर करभयोः पञ्चक
7.6अनिमिष परमांशके विलग्ने शशि तनये गवि पज़्च वर्ग लिप्ते । भवति हि परमायुषः प्रमाण
7.7आयुर्दायं विष्णु गुप्तोऽपि चैवं देव स्वामी सिद्धसेनश्च चक्रे । दोषश्चैषां जायते
7.8यस्मिन्योगे पूर्णम्आयुः प्रदिष्टं तस्मिन्प्रोक्तं चक्र वर्तित्वम्अन्यैः प्रत्यक्
7.9स्वमतेन किलाह जीव शर्मा ग्रहदायं परमायुसः स्वरांशम्। ग्रह भुक्त नवांशराशि तुल्यं
7.10सत्योक्ते ग्रहम्इष्टं लिप्ती कृत्वा शतद्वयेनाप्तम्। मण्डल भाग विशुद्धे अब्दाः स्
7.11स्व तुङ्ग वक्रोपगतैस्त्रिसंगुणं द्विरुत्तम स्वांशक भ त्रिभ्हागगैः । इयान्विशेषस्
7.12किं त्वत्र भांश प्रतिमं ददाति वीर्यान्विताराशि समं च होरा । क्रूरोदये च उपचयः स
7.13सत्योपदेशो वरम्अत्र किन्तु कुर्वन्त्ययोग्यं बहु वर्गणाभिः । 12 sanskritdocuments
7.14गुरु शशि सहिते कुलीर लग्ने शशि तनये भृगुजे च केन्द्रयाते । भवरिपु सहजोपगैश्च शेष
दशान्तर्दशा
8.1उदयरवि शशाङ्क प्राणि केन्द्रादि संस्थाः । प्रथम वयसि मध्ये अन्त्ये च दद्युः फलान
8.2आयुः कृतं येन हि यत्तदेव कल्प्या दश सा प्रबलस्य पूर्वाम्। साम्ये बहूनां बहु वर्ष
8.3एकऋक्षगोऽर्धम्अपहृत्य ददाति तु स्वं त्र्यंशं त्रिकोण गृहगः स्मरगः स्वरांशम्। पाद
8.4स्थानान्यथाइतानि स वर्णयित्वा सर्वाण्यधश्छेद विवर्जितानि । दशाब्द पिण्डे गुणका य
8.5सम्यग्बलिनः स्व तुङ्ग भागे सम्पूर्णा बल वर्जितस्यरिक्ता । नीचांश गतस्य शत्रु भाग
8.6भ्रष्टस्य तुङ्गाद् अवरोहि संज्ञा मध्या भवेत्सा सुहृद् उच्च भागे । अरोहिणी निम्न
8.7नीचारि भांशे समवस्थितस्य शस्ते गृहे गृहे मिश्र फला प्रदिष्टा । संज्ञानुरूपाणि फल
8.8उभये अधम मध्य पूजिताद्रेष्काणैश्चर भेषु च उत्क्रमात्। अशुभेष्ट समाः स्थिरे क्रमा
8.9एकं द्वौ नव विंशतिर्धृति कृती पञ्चाशद् एषां क्रमाच्चन्द्रारेन्दुज शुक्र जीवदिनक्
8.10brihajjAtakam.pdf 13 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक पाक स्वामिनि लग्नगे सुहृदि वा वर्गे
8.11प्रारब्धा हिमगौ दशा स्व गृहगे मानार्थ सौख्यावहा कौजे दूषयति स्त्रियं बुध गृहे वि
8.12सौर्यां स्वन्नखदन्त चर्म कनक क्रौर्याध्व भूपाहवैस्तक्ष्ण्यं दैर्यम्अजस्रम्उद्यमर
8.13इन्दोः प्राप्यदशां फलानि लभते मन्त्रद्विजात्युद्भवनीक्षु क्षीर विकार वस्त्र कुसु
8.14भौमस्यारि विमर्द भूप सहज क्षित्याविकाजैर्धनं प्रद्वेषः सुत मित्रदार सहजैर्विद्वद
8.15बौध्यां दौत्य सुहृद् गुरु द्विजधनं विद्वत्प्रशंसा यशो युक्ति द्रव्य सुवर्ण वेसर
8.16जैव्यां मान गुणोदयो मति चयः कान्तिः प्रतापोन्नतिर्माहात्म्योद्यम मन्त्र नीति नृ
8.17शौक्यां गीतरतिः प्रमोद सुरभि द्रव्यान्न पानाम्बर स्त्री रत्न द्युति मन्मथोपकरण ज
8.18सौरीं प्राप्य खरोष्ट्र पक्षि महिषी वृद्धाङ्गनावाप्तयः । श्रेणी ग्राम पुरधि कार ज
8.19दशासु शस्तासु शुभानि कुर्वन्त्यनिष्ट संज्ञा स्व शुभानि चैवम्। मिश्रासु निश्राणि
8.20संज्ञाध्याये यस्य यद् रव्य मुक्तं कर्माजीवो यश्च यस्योपदिष्टः । भाव स्थानालोक यो
8.21छायां महाभूत कृतां च सर्वे अभिव्यञ्जयन्ति स्वदशाम्अवाप्य । क्वम्ब्वग्नि वाय्वम्ब
8.22शुभ फलददशाया तादृग्एवान्तरात्मा बहु जनयति पुंसां सख्यम्अर्थागमं च कथित फल विपाकै
8.23एक ग्रहस्य सदृशे फलयोर्विरोधे नाशं वदेद् यद् अधिकं परिपच्यते तत्। नान्यो ग्रहः स
अष्टकवर्ग
9.1स्वाद् अर्कः प्रथमाय बन्धु निधन द्व्याज्ञा तपो द्यूनगो वक्रात् स्वाद् इव तद्वद्
9.2लग्नात्षट्त्रि दशायगः स धन धी धर्मेषु चाराच्छशी स्वात् सास्तादिषु साष्ट सप्तसु र
9.3brihajjAtakam.pdf 15 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक वक्रस्तूपचयेष्विनात्स तनयेष्वाद्याधि
9.4द्व्याद्यायाष्ट तपः सुखेषु भृगुजात्स त्र्यात्मजेष्विन्दुजः साज्ञास्तेषु यमारयोर्
9.5दिक् स्वाद्याष्टमदाय बन्धुषु कुजात्स्वात्त्रिकेष्वङ्गिराः सूर्यात् सत्रि नवेषु ध
9.6लग्नाद् आ सुत लाभरन्ध्र नवगः सान्त्यः शशाङ्कात्सितः स्वात्साज्ञेषु सुख त्रि धी न
9.7मन्द स्वात्त्रि सुताय शत्रुषु शुभः साज्ञान्त्यगो भूमिजात् केन्द्रायाष्टधनेष्विना
9.8इति निगदितम्इष्टं नेष्टम्अन्यद्विशेषाद्अधिक फल विपाकं जन्म भात्तत्रदद्युः । उपचय
कर्माजीव
10.1अर्थाप्तिः पितृ पितृ पत्नि शत्रु मित्र भ्रातृ स्त्री मृतक जनाद् दिवाकराद्यैः । ह
10.2अर्कांशे तृण कनकार्ण भेषजाद्यैश्चन्द्रांशे कृषि जलजाङ्गनाश्रयाच्च । धात्वग्नि प्
10.316 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक जीवांशे द्विज विबुधाकरादि धर्मैः
10.4मित्रारि स्व गृह गतैर्ग्रहैस्ततोऽर्थं तुङ्गस्थे बलिनि च भास्करे स्व वीर्यात्। आय
राजयोग
11.1प्राहुर्यवनाः स्व तुङ्गगैः क्रूरैः क्रूर मतिर्महीपतिः । क्रूरैस्तु न जीव शर्मणः
11.2वक्रार्कजार्क गुरुभिः सकलैस्त्रिभिश्च स्वोच्चेषु षोडश नृपाः कथितैकलग्ने । द्व्ये
11.3वर्गोत्तम गते लग्ने चन्द्रे वा चन्द्र वर्जितः । चतुराद्यैर्ग्रहैर्दृष्टे नृपा द्
11.4यमे कुम्भे अर्के अजे गवि शशिनि तैरेव तनुगैर्नृ युक्तिं सहालिस्थैः शशिज गुरु वक्र
11.5कुजे तुङ्गे अर्केन्द्वोर्धनुषि यम लग्ने च कुपतिः पतिर्भूमेश्चान्यः क्षिति सुत वि
11.6वृषे सेन्दौ लग्ने सवितृ गुरु तीक्ष्णांशु तनयैः सुहृज्जाया खस्थैर्भवति नियमान् मा
11.7हये सेन्दौ जीवे मृग मुख गते भूमि तनये स्व तुङ्गस्थौ लग्ने भृगुज शशिजावत्र नृ पती
11.8झषे सेन्दौ लग्ने घट मृग मृगेन्द्रेषु सहितैर्यमारार्कैर्योऽभूत्स खलु मनुजः शास्ति
11.9कर्किणि लग्ने तत्स्थे जीवे चन्द्र सित ज्ञैराय प्राप्तैः । मेष गते अर्के जातं विद
11.10मृग मुखे अर्क तनयस्तनु संस्थः क्रिय कुलीर हरयोऽधिपयुक्ताः । मिथुन तौलि सहितौ बुध
11.11स्वोच्च संस्थे बुधे लग्ने भृगौ मेषूरणाश्रिते । स जीवे अस्ते निशा नाथे राजा मन्दा
11.12अपि खल कुल जाता मानवाराज्य भाजः किम् उत नृप कुलोत्थाः प्रोक्त भू पालयोगैः । नृ प
11.13उच्च स्व त्रिकोणगैर्बलस्थैस्त्र्याद्यैर्भू पति वंशजा नरेन्द्राः । पञ्चादिभिरन्य
11.14लेखास्थे अर्के अजेन्दौ लग्ने भौमे स्वोच्चे कुम्भे मन्दे । चाप प्राप्ते जीवे राज्
11.15स्वऋक्षे शुक्रे पातालस्थे धर्म स्थानं प्राप्ते चन्द्रे । दुश्चिक्याङ्ग प्राप्ति
11.16सौम्ये वीर्ययुते तनु युक्ते वीर्याढ्ये च शुभे शुभयाते । धर्मार्थोपचयेष्ववशेषैर्ध
11.17वृषोदये मूर्ति धनारि लाभगैः शशाङ्क जीवार्क सुतापरैर्नृपः । सुखे गुरौ खे शशि तीक्
11.18मेषूरणाय तनुगाः शशि मन्द जीवा ज्ञारौ धने सितरवी हिबुके नरेन्द्रम्। 18 sanskritdo
11.19कर्म लग्नयुत पाकदशायां राज्य लब्धिरथ वा प्रबलस्य । शत्रु नीच गृहयातदशायां च्छिद्
11.20गुरु सित बुध लग्ने सप्तमस्थे अर्क पुत्रे वियति दिवस नाथे भोगिनां जन्म विन्द्यात्
नाभसयोग
12.1नव दिग्वसवस्त्रिकाग्नि वेदैर्गुणिता द्वि त्रि चतुर्विकल्पजाः स्युः । यवनैस्त्रि
12.2रज्जुर्मुशलं नलश्चराद्यैः सत्यश्चाश्रयजाञ्ज गादयोगान्। केन्द्रैः सद् असद् युतैर्
12.3योगा व्रजन्त्याश्रयजाः समत्वं यवाब्ज वज्राण्डज गोलकाद्यैः । केन्द्रोपगैः प्रोक्त
12.4आसन्न केन्द्र भवन द्वयगैर्गदाख्यस्तन्वस्तगेषु शकटं विहगः ख बन्ध्वोः । शृङ्गाटकं
12.5शकटाण्डज वच्छुभाशुबैर्वज्रं तद्विपरीतगैर्यवः । कमलं तु विमिश्र संस्थितैर्वापि तद
12.6पूर्व शास्त्रानुसारेण मया वज्रादयः कृताः । चौतुर्थे भवने सूर्याज्ज्ञ सितौ भवतः क
12.7कण्टकादि प्रव्ऱ्त्तैस्तु चतुर्गृह गतैर्ग्रहैः । यूपेषु शक्ति दण्डाख्या होराद्यैः
12.8नौ कूट च्छत्र चापानि तद्वत्सप्तऋक्ष संस्थितैः । अर्ध चन्द्रस्तु नावाद्यैः प्रोक्
12.9एकान्तर गतैरर्थात्समुद्रः षड्गृहाश्रितैः । विलग्नादि स्थितैश्चक्रम्इत्याकृतिज सं
12.10brihajjAtakam.pdf 19 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक संख्या योगाः स्युः सप्त सप्तऋक्ष संस
12.11ईर्ष्युर्विदेश निरतोऽध्वरुचिश्चरज्ज्वां मानी धनी च मुशले बहु कृत्य सक्तः । व्यङ्
12.12आश्रयोक्तास्तु विफला भवन्त्यन्यैर्विमिश्रिताः । मिश्रा यैस्ते फलं दद्युरमिश्राः
12.13यज्वर्थ भाक् सततम्अर्थरुचिर्गदायां तद्वृत्ति भुक् शकटजः सरुजः कुदारः । दूतोऽटनः
12.14वज्रे अन्त्य पूर्व सुखिनः सुभगोऽतिशूरो वीर्यान्वितोऽप्यथयवे सुखितो वयोऽन्तः । वि
12.15त्यागात्मवान्क्रतु वरैर्यजते च यूपे हिंस्रोऽथ गुप्त्यधिकृतः शरकृच्छराख्ये । नीचो
12.16कीर्त्या युतश्चल सुखः कृपणश्च नौजः कूटे अनृत प्लवन बन्धनपश्च जातः । छत्रोद्भवः स
12.17अर्धेन्दुजः सुभग कान्त वपुः प्रधानस्तोयालये नर पति प्रतिमस्तु भोगी । चक्रे नरेन्
12.18दातान्य कार्य निरतः पशुपश्च दाम्नि पाशे धनार्जन विशील स भृत्य बन्धुः । केदारजः क
12.19धन विरहितः पाखण्डी वा युगे त्वथ गोलके विधन मलिनो ज्ञानोपेतः कुशिल्प्यलसोऽटनः । इ
चन्द्रयोग
13.1अधम सम वरिष्ठान्यर्क केन्द्रादि संस्थे शशिनि विनय वित्त ज्ञानधी नैपुणानि । 20 sa
13.2सौम्यैः स्मरारि निधनेष्वधियोगेन्दोस्तस्मिंश्चमूप सचिव क्षिति पाल जन्म । सम्पन्न
13.3हित्वार्कं सुनफानफादुरुधुराः स्वान्त्योभयस्थैर्ग्रहैः शीतांशोः कथितोऽन्यथा तु बह
13.4त्रिंशत्सरूपाः सुनफानफाख्याः षष्टित्रयं दौरुधुरे प्रभेदाः । इच्छा विकल्पैः क्रमश
13.5स्वयम्अधिगत वित्तः पार्थिवस्तत्समो वा भवति हि सुनफायां धी धन ख्यातिमांश्च । प्रभ
13.6उत्पन्न भोग सुख भुग्धन वाहनाढ्यस्त्यागान्वितो दुरुधुरा प्रभवः सुभृत्यः । केमद्रु
13.7उत्साह शौर्यधन साहस वान्महीजः सौम्यः पटुः सुवचनो निपुणः कलासु । जीवोऽर्थधर्म सुख
13.8पर विभव परिच्छदोपभोक्तारवि तनयो बहु कार्यकृद् गणेशः । अशुभ कृद् उडुपोऽह्नि दृश्य
13.9लग्नाद् अतीव वसुमान्वसुमाञ्छशाङ्कात्सौम्य ग्रहैरुपचयोपगतैः समस्तैः । द्वाभ्यां स
द्विग्रहयोग
14.1तिग्मांशुर्जनयत्युषेश सहितो यन्त्राश्म कारं नरं भौमेनाघरतं बुधेन निपुणं धी कीर्त
14.2कूट स्त्र्यासव कुम्भ पण्यम्अशिवं मातुः स वक्रः शशी स ज्ञः प्रश्रित वाक्यम्अर्थ न
14.3मूलादि स्नेह कूटैर्व्यवहरति वणिग्बाहु योद्धा स सौम्ये पुर्यध्यक्षः स जीवे भवति न
14.4सौम्ये रङ्ग चरो बृहस्पति युते गीत प्रियो नृत्यविद् वाग्मी भू गणपः सितेन मृदुना म
14.5असित सित समागमे अल्प चक्षुर्युवति समाश्रय सम्प्रवृद्ध वित्तः । भवति च लिपि पुस्त
प्रव्रज्यायोग
15.1एकस्थैश्चतुरादिभिर्बलयुतैर्जाताः पृथग्वीर्यगैः शाक्या जीविक भिक्षु वृद्ध चरका नि
15.2रवि कुप्त करैरदीक्षिता बलिभिस्तद्गत भक्तयो नराः । अभियाचित मात्रदीक्षिता निहतैरन
15.3जन्मेशोऽन्यैर्यद्यदृष्टोऽर्क पुत्रं पश्यत्यार्किर्जन्मपं वा बलोनम्। दीक्षां प्रा
15.4सुर गुरु शशि होरा स्वार्के दृष्टासु धर्मे गुरुरथ नृपतीनां योगजस्तीर्थ कृत्स्यात्
नक्षत्रफल
16.1प्रिय भूषणः सुरूपः सुभगो दक्षोऽश्विनीषु मतिमांश्च । कृत निश्चय सत्यारुग्दक्षः सु
16.2बहु भुक् परदाररतस्तेजस्वी कृत्तिकासु विख्यातः । रोहिण्यां सत्य शुचिः प्रियंवदः स
16.3चपलश्चतुरो भीरुः पटुरुत्साही धनी मृगे भोगी । शठ गर्वितः कृतघ्नो हिंस्रः पापश्चरौ
16.4दान्तः सुखी सुशीलो दुर्मेधारोग भाक् पिपासुश्च । अल्पेन च संतुष्टः पुनर्वसौ जायते
16.5शान्तात्मा सुभगः पण्डितो धनी धर्म संसृतः पुष्ये । शठः सर्व भक्ष पापः कृतघ्नधूर्त
16.6बहु भृत्यधनो भोगी सुर पितृ भक्तो महोद्यमः पित्र्ये । प्रिय वाग्दाताद्युतिमान्अटन
16.7सुभगो विद्याप्तधनो भोगी सुखभाक् द्वितीय फाल्गुन्याम्। उत्साही धृष्टः पानपो घृणी
16.8चित्राम्बर माल्यधरः सुलोचनाङ्गश्च भवति चित्रायाम्। दान्तो वणिक् कृपालुः प्रिय वा
16.9ईर्ष्युर्लुब्धो द्युतिमान्वचन पटुः कलह कृद् विशाखासु । आढ्यो विदेश वासी क्षुधालु
16.10ज्येष्ठासु न बहु मित्रः संतुष्टो धर्म कृत्प्रचुर कोपः । मूले मानी धनवान्सुखी न ह
16.11इष्टानन्द कलत्रो मानी दृढ सौह्ऱ्दश्च जलदैवे । वैश्वे विनीतधार्मिक बहु मित्र कृतज
16.12श्रीमाञ्छ्रवणे श्रुतवान्उदारदारो धनान्वितः ख्यातः । दाताढ्यः शूरो गीत प्रियो धनि
16.13स्फुट वाग्व्यसनी रिपुहा साहसिकः शतभिषजि दुर्ग्राह्यः । brihajjAtakam.pdf 23 वराह
16.14वक्ता सुखी प्रजावान्जित शत्रुर्धार्मिको द्वितीयासु । सम्पूर्णाङ्गः सुभगः शूरः शु
चन्द्रराशिशील
17.1वृत्ताताम्रदृग्उष्ण शाक लघु भुक् क्षिप्र प्रसादोऽटनः कामी दुर्बल जानुरस्थिरधनः श
17.2कान्तः खेल गतिः पृथु ऊरु वदनः पृष्ठास्य पार्श्वाङ्कितस्त्यागी क्लेश सहः प्रभुः क
17.3स्त्री लोलः सुरतोपचार कुशलस्ताम्रेक्षणः शास्त्रविद् दूतः कुञ्चित मूर्धजः पटु मति
17.4आवक्रद्रुतगः समुन्नत कटिः स्त्री निर्ज्जितः सत्सुहृद् दैवज्ञः प्रचुरालय क्षयधनैः
17.5तीक्ष्णः स्थूल हनुर्विशाल वदनः पिङ्गेक्षणोऽल्पात्मजः स्त्री द्वेषी प्रिय मांस का
17.6व्रीडा मन्थर चारु वीक्षण गतिः स्रस्तांस बाहुः सुखी श्लक्ष्णः सत्यरतः कलासु निपुण
17.724 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक देव ब्राह्मण साधु पूजनरतः प्राज्
17.8पृथुल नयन वक्षा वृत्त जङ्घोरु जानुर्जनक गुरु वियुक्तः शैशवे व्याधितश्च । नर पति
17.9व्यादिर्घास्य शिरो धरः पितृ धनस्त्यागी कविर्वीर्यवान्वक्ता स्थूलरद श्रवोऽधर नसः
17.10नित्यं लालयति स्वदार तनयान्धर्मध्वजोऽधः कृशः स्वक्षः क्षाम कटिर्गृहीत वचनः सौभाग
17.11करभ गलः शिरालुः खर लोमशदीर्घ तनुः पृथु चरणोरु पृष्ठ जघनास्य कटिर्जरठः । पर वनिता
17.12जल परधन भोक्तादार वासोऽनुरक्तः समरुचिर शरीरस्तुङ्ग नासो बृहत्कः । अभिभवति स पत्न
17.13बलवति राशौ तदधिपतौ च स्व बलयुतः स्याद् यदि तुहिनांशुः । कथित कलानाम्अविकलदाता शश
राशिशील
18.1प्रथितश्चतुरोऽटनोऽल्प वित्तः क्रियगे त्वायुध भृद् वितुङ्ग भागे । गवि वस्त्र सुगन
18.2brihajjAtakam.pdf 25 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक विद्या ज्योतिष वित्तवान्मिथुनगे भानौ
18.3जातस्तौलिनि सौण्डिकोऽध्वनि रतो हैरण्यको नीच कृत् क्रूरः साहसिको विशार्जितधनः शस्
18.4नीचो घटे तनय भाग्य परिच्च्युतोऽस्व स्तोयोत्थ पण्य विभवो बनिताद् ऋतोऽन्त्ये । नक्
18.5नर पति सत्कृतोऽटनश्चमूप वणिक् सधनः क्षत तनुश्चौर भूरि विषयांश्च कुजः स्व गृहे ।
18.6बौधे असहस्तनयवान्विसुहृत्कृतज्ञो गान्धर्वयुद्ध कुशलः कृपणोऽभयोऽर्थी । चान्द्रे अ
18.7निःस्वः क्लेश सहो वनान्तर चरः सिंहे अल्पदारात्मजो जैवे नैकरिपुर्नरेन्द्र सचिवः ख
18.8द्यूतऋण पानरत नास्तिक चौर निःस्वाः कुस्त्रीक कूटकृद् असत्यरताः कुजऋक्षे । आचार्य
18.9विकत्थनः शास्त्र कला विदग्धः प्रियंवदः सौख्यरतस्तृतीये । जलार्जित स्वः स्व जनस्य
18.10स्त्री द्वेष्यो विधन सुखात्मजोऽटनोऽज्ञः स्त्री लोलः स्व परिभवोऽर्कराशिगे ज्ञे ।
18.1126 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक पर कर्म कृद् अस्व शिल्प बुद्धी ऋ
18.12सेना निर्बहु वित्तदार तनयो दाता सुभृत्यः क्षमी तेजो दार गुणान्वितः सुर गुरौ ख्या
18.13चान्द्रे रत्न सुत स्वदार विभव प्रज्ञा सुखैरन्वितः सिंहे स्याद् बल नायकः सुर गुरौ
18.14परयुवति रतस्तदर्थ वादैर्हृत विभवः कुल पांसनः कुजऋक्षे । स्व बल मति धनो नरेन्द्र
18.15नृप कृत्य करोऽर्थवान्कलाविन्मिथुने षष्ठ गते अतिनीच कर्मा रविजऋक्ष गते अमरारि पूज
18.16द्वि भार्योऽर्थी भीरुः प्रबल मद शोकश्च शशि भे हरौ योषाप्तार्थः प्रवरयुवतिर्मन्द
18.17मूर्खोऽटनः कपटवान्विसुहृद् यमे अजे कीटे तु बन्ध वध भाक् चपलोऽघृणश्च । निह्रीर्सु
18.18वर्ज्य स्त्रीष्टो न बहु विभवो भूरि भार्यो वृषस्थे ख्यातः स्वोच्चे गण पुर बल ग्रा
18.19स्वन्तः प्रत्ययितो नरेन्द्र भवने सत्पुत्र जायाधनो जीव क्षेत्र गते अर्कजे पुर बल
18.20शिशिर कर समागमेक्षणानां सदृश फलं प्रवदन्ति लग्न जातम्। brihajjAtakam.pdf 27 वराह
दृष्टिफल
19.1चन्द्रे भूप बुधौ नृपोपम गुणी स्तेनोऽधनश्चाजगे निःस्वः स्तेन नृ मान्य भूपधनिनः प्
19.2ज्योतिर्ज्ञाढ्य नरेन्द्र नापित नृ पक्ष्मेशा बुधाद्यैर्हरौ तद्वद् भूप चमूप नैपुणय
19.3ज्ञात्युर्वीश जनाश्रयश्च तुरगे पापैः सद् अम्भः शठश्चात्युर्वीश नरेन्द्र पण्डितधन
19.4होरेशऋक्षदलाश्रितैः शुभ करो दृष्टः शशी तद्गतस्त्र्यंशे तत्पतिभिः सुहृद्भवनगैर्वा
19.5आरक्षिको वधरुछिः कुशलो नियुद्धे भूपोऽर्थवान्कलह कृत्क्षितिजांश संस्थे । मूर्खोऽन
19.6बौधे हि रङ्ग चर चौर कवीन्द्र मन्त्री गेय ज्ञ शिल्प निपुणः शशिनि स्थिते अंशे । स्
19.7स क्रोधो नर पति संमतो निधीशः सिंहांशे प्रभुर सुतोऽतिहिंस्र कर्मा । जीवांशे प्रथि
19.8अल्पापत्यो दुःखितः सत्यपि स्वे मानासक्तः कर्मणि स्वे अनुरक्तः । 28 sanskritdocum
19.9वर्गोत्तम स्व परगेषु शुभं यद् उक्तं तत्पुष्ट मध्य लघुता शुभम्उत्क्रमेण । वीर्यान
भाव
20.1शूरः स्तब्धो विकल नयनो निर्घृणोऽर्के तनुस्थे मेषे स स्वस्तिमिर नयनः सिंह संस्थे
20.2मति विक्रमांस्तृतीयगे अर्के विसुखः पीडित मानशश्चतुर्थे । असुतो धन वर्जितस्त्रिको
20.3स्त्रीभिर्गतः परिभवं मदगे पतङ्गे स्वल्पात्मजो निधनगे विकलेक्षणश्च । धर्मे सुतार्
20.4मूकोन्मत्त जडान्ध हीन बधिर प्रेष्याः शशाङ्कोदये स्वऋक्षजोच्च गते धनी बहु सुतः स
20.5ईर्षुस्तीव्र मदो मदे बहु मतिर्व्याध्यर्दितश्चाष्टमे सौभाग्यात्मज मित्र बन्धु धन
20.6लग्ने कुजे क्षत तनुर्धनगे कद् अन्नो धर्मे अघवान्दिन कर प्रतिमोऽन्य संस्थः । विद्
20.7विद्वान्सुवाक्यः कृपणः सुखी च धी मान शत्रुः पितृतोऽधिकश्च । नीचस्तपस्वी सधनः स ल
20.8स्मर निपुणः सुखितश्च विलग्ने प्रिय कलहोऽस्त गते सुरतेप्सुः । तनय गते सुखितो भृगु
20.9brihajjAtakam.pdf 29 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक अदृष्टार्थो रोगी मदन वशगोऽत्यन्त मलि
20.10सुहृद् अरि परकीय स्वऋक्ष तुङ्ग स्थितानां फलम्अनुपरिचिन्त्यं लग्नदेहादि भावैः । स
20.11उच्च त्रिकोण स्व सुह्ऱ्च्छत्रु नीच गृहार्कगैः । शुभं सम्पूर्ण पादोनदल पादाल्प नि
आश्रययोग
21.1कुल सम कुल मुख्य बन्धु पूज्याधनि सुखि भोगि नृपाः स्व भैक वृद्ध्या । पर विभव सुहृ
21.2जनयति नृपम्एकोऽप्युच्चगो नित्रदृष्टः प्रचुरधन समेतं मित्रयोगाच्च सिद्धम्। विधन व
21.3न कुम्भ लग्नं शुभम्आह सत्यो न भाग भेदाद् यवना वदन्ति । कस्यांश भेदो न तथास्ति रा
21.4यातेष्वसत्स्व सम भेषु दिनेश होरां ख्यातो महोद्यम बलार्थयुतोऽतितेजाः । चान्द्रीं
21.5तास्वेव होरा स्व परऋक्षगेषु ज्ञेया नराः पूर्व गणेषु मध्याः । व्यत्यस्त होरा भवन
21.6कल्याणरूप गुणम्आत्म सुह्ऱ्द् दृकोणे चन्द्रोऽन्यगस्तदधिनाथ गुणं करोति । व्यालोद्य
21.7स्तेनो भोक्ता पण्डिताढ्यो नरेन्द्रः क्लीबः शूरो विष्टिकृद् दास वृत्तिः । पापो हि
21.8जायान्वितो बल विभूषण सत्त्वयुक्तोस्तेजोऽतिसाहसयुतश्च कुजे स्व भागे । रोगी मृत स्
21.930 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक स्वांशे गुरौ धनयशः सुख बुद्धि यु
21.10स्वे त्रिंशांशे बहु सुत सुखारोग्य भाग्यार्थरूपः शुक्रे तीक्ष्णः सुललित वपुः सुप्
प्रकीर्णक
22.1स्वऋक्ष तुङ्ग मूल त्रिकोणगाः कण्टकेषु यावन्ताश्रिताः । सर्वैव ते अन्योन्य कारकाः
22.2कर्कटोदय गते यथोडुपे स्वोच्चगाः कुजयमार्क सूरयः । कारका निगदिताः परस्परं लग्नगस्
22.3स्व त्रिकोणोच्चगो हेतुरन्योन्यं यदि चर्मगः । सुहृत्तद्गुण सम्पन्नः कारकश्चापि स
22.4शुभं वर्गोत्तमे जन्म वेशि स्थाने च सद् गृहे । अशून्येषु च केन्द्रेषु कारकाख्य ग्
22.5मध्ये वयसः सुख प्रदाः केन्द्रस्था गुरु जन्म लग्नपाः । पृष्ठोभयकोदयऋक्षगास्त्वन्त
22.6दिन कररुधिरौ प्रवेष काले गुरु भृगुजौ भवनस्य मध्ययातौ । रवि सुत शशिनौ विनिर्गमस्थ
अनिष्ट
23.1लग्नात्पुत्र कलत्र भे शुभ पति प्राप्ते अथ वालोकिते चन्द्राद् वा यदि सम्पद् अस्ति
23.2उग्र ग्रहैः सित चतुरस्र संस्थितैर्मध्य स्थिते भृगु तनये अथ वा उग्रयोः । सौम्य ग्
23.3लग्नाद् व्ययारि गतयोः शशि तिग्मरश्म्योः पत्न्या सहैक नयनस्य वदन्ति जन्म । द्यूनस
23.4कोणोदये भृगु तनये अस्त चक्र संधौ वन्ध्या पतिर्यदि न सुतऋक्षम्इष्टयुक्तम्। पाप ग्
23.5असित कुजयोर्वर्गे अस्तस्थे सिते तदवेक्षिते परयुवतिगस्तौ चेत्सेन्दु स्त्रिया सह प
23.6वंश च्छेत्ता ख मद सुखगैश्चन्द्रदैत्येज्य पापैः शिल्पी त्र्यंशे शशि सुतयुते केन्द
23.7पापालोकितयोः सितावनिजयोरस्तस्थयोर्वाध्यरुक् चन्द्रे कर्कट वृश्चिकांशक गते पापैर्
23.8अन्तः शशिन्यशुभयोर्मृगगे पतङ्गे श्वास क्षय प्लिहक विद्रधि गुल्म भाजः । शोषी परस्
23.9चेन्द्रे अश्वि मध्य झष कर्कि मृगाज भागे कुष्ठी स मन्दरुधिरे तदवेक्षिते वा । यातै
23.10निधनारि धन व्यय स्थितारवि चन्द्रारयमा यथा तथा । बलवद् ग्रहदोष कारणैर्मनुजानां जन
23.11नवमाय तृतीयधी युता न च सौम्यैरशुभा निरीक्षिताः । नियमाच्छ्रवणोपघातदारद वैकृत्य क
23.1232 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक उदयत्युडुपे सुरास्यगे स पिशाचोऽश
23.13संस्पृष्टः पवनेन मन्दगयुते द्यूने विलग्ने गुरौ स उन्मादोऽवनिजे स्थिते अस्त भवने
23.14राश्यंशपोष्ण कर शीत करामरेज्यैर्नीचाधिपांश गतैररि भागगैर्वा । एभ्योऽल्प मध्य बहु
23.15विकृतदशनः पापैर्दृष्टे वृषाज हयोदये खलतिरशुभ क्षेत्रे लग्ने हये वृष भे अपि वा ।
23.16व्यय सुतधनधर्मगैरसौम्यैर्भवन स मान निबन्धनं विकल्प्यम्। भुज गनि गड पाशभृद् दृकाण
23.17पुरुष वचनोऽपस्मारार्तः क्षयी च निशा पतौ सरवि तनये वक्रालोकं गते परिवेषगे । रवि य
स्त्रीजातक
24.1यद् यत्फलं नर भवे क्षमम्अङ्गनानां तत्तद्वदेत्पतिषु वा सकलं विधेयम्। तासां तु भर्
24.2युग्मेषु लग्न शशिनोः प्रकृति स्थिता स्त्री सच्छील भूषणयुता शुभदृष्टयोश्च । ओजस्थ
24.3कन्याइवदुष्टा व्रजतीहदास्यं साध्वी स माया कुचरित्रयुक्ता । भूम्यात्मजऋक्षे क्रमश
24.4दुष्टा पुनर्भूः स गुणा कलाज्ञा ख्याता गुणैश्चासुर पूजितऋक्षे । स्यात्कापटी क्लीब
24.5स्व च्छन्दा पति घातिनी बहु गुणा शिल्पिन्यसाध्वीन्दु भे । brihajjAtakam.pdf 33 वर
24.6शशि लग्न समायुक्तैः फलं त्रिंशांशकैरिदम्। बलाबल विकल्पेन तयोरुक्तं विचिन्तयेत्
24.7दृक् संस्थावसित सितौ परस्परांशे शौक्रे वा यदि घटराशि संभवोऽंशः । स्त्रीभिः स्त्र
24.8शून्ये कापुरुषो बले अस्त भवने सौम्य ग्रहावीक्षिते क्लीवोऽस्ते बुध मन्दयोश्चर गृह
24.9आग्नेयैर्विधवास्तराशि सहितैर्मिश्रैः पुनर्भूर्भवेत्क्रूरे हीन बले अस्तगे स्व पति
24.10सौरारऋक्षे लग्नगे सेन्दु शुक्रे मत्रा सार्द्धं बन्धकी पापदृष्टे । कौजे अस्तांशे
24.11वृद्धो मूर्खः सूर्यजऋक्षे अंशके वा स्त्री लोलः स्यात्क्रोधनश्चावनेये । शौक्रे का
24.12मदन वश गतो मृदुश्च चान्द्रे त्रि दश गुरौ गुणवान्जितेन्द्रियश्च । अतिमृदु रति कर्
24.13ईर्ष्यान्विता सुख परा शशि शुक्र लग्ने ज्ञेन्द्वोः कलासु निपुणा सुखिता गुणाढ्या ।
24.14क्रूरे अष्टमे विधवता निधनेश्वरोऽंशे यस्य स्थितो वयसि तस्य समे प्रदिष्टा । सत्स्व
24.15सौरे मध्य बले बलेनरहितैः शीतांशु शुक्रेन्दुजैः शेषैर्वीर्य समन्वितैः परुषिणी यद्
24.16पापे अस्ते नवम गत ग्रहस्य तुल्यां प्रव्रज्यां युवतिरुपैत्यसंशयेन । उद्वाहे वरण व
नैर्याणिक
25.1मृत्युर्मृत्यु गृहेक्षणेन बलिभिस्तद्धातु कोपोद्भवस्तत् संयुक्त भ गात्रजो बहु भवो
25.2शैलाग्राभिहतस्य सूर्य कुजयोर्मृत्युः ख बन्धुस्थयोः कूपे मन्द शशाङ्क भूमि तनयैर्ब
25.3मन्दे कर्कटगे जलोदर कृतो मृत्युर्मृगाङ्के मृगे शस्त्राग्नि प्रभवः शशिन्यशुभयोर्म
25.4बन्धाद् धी नवमस्तयोरशुभयोः सौम्य ग्रहाद् दृष्टयोर्द्रेष्काणैश्च स पाश सर्प निगडै
25.5शूलोद्भिन्न तनुः सुखे अवनि सुते सूर्ये अपि वा खे यमे स प्रक्षीण हिमांशुभिश्च युग
25.6रन्ध्रास्पदाङ्ग हिबुकैर्लगुडाहताङ्गः प्रक्षीण चन्द्ररुधिरार्कि दिनेशयुक्तैः । तै
25.7brihajjAtakam.pdf 35 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक बन्ध्वस्त कर्म सहितैः कुज सूर्य मन्द
25.8खस्थे अर्के अवनिजे रसातल गते यान प्रपातद् वधो यन्त्रोत्पीडनजः कुजे अस्तमयगे सौरे
25.9वीर्यान्वित वक्र वीक्षिते क्षीणेन्दौ निधन स्थिते अर्कजे । गुह्योद्भवरोग पीडया मृ
25.10अस्ते रवौ सरुधिरे निधने अर्क पुत्रे क्षीणे रसातल गते हिमगौ खगान्तः । लग्नात्मजाष
25.11द्वाविंशः कथितस्तु कारणं द्रेष्काणो निधनस्य सूरिभिः । तस्याधिपतिर्भवोऽपि वा निर्
25.12होरा नवांशकपयुक्त स मान भूमौ योगेक्षणादिभिरतः परिकल्प्यम्एतत्। मोहस्तु मृत्यु सम
25.13दहन जल विमिश्रैर्भस्म संक्लेद शोषैर्निधन भवन संस्थैर्व्याल वर्गैर्विडन्तः । इति
25.14गुरुरुडु पति शुक्रौ सूर्य भौमौ यम ज्ञौ विबुध पितृ तिरश्चो नारकीयांश्च कुर्युः ।
25.15गतिरपि रिपु रन्ध्र त्र्यंशपोऽस्तस्थितो वा गुरुरथरिपु केन्द्र च्छिद्रगः स्वोच्च स
नष्टजातक
26.136 sanskritdocuments.org वराहमिहीरस्य बृहज्जातक आधान जन्मापरिबोध काले सम्पृच्छतो
26.2लग्न त्रिकोणेषु गुरुस्त्रि भागैर्विकल्प्य वर्षाणि वयोऽनुमानात्। ग्रीष्मोऽर्क लग्
26.3चन्र ज्ञ जीवाः परिवर्तनीयाः शुक्रार मन्दैरयने विलोमे । द्रेष्काण भागे प्रथमे तु
26.4अत्रापि होरा पटवो द्विजेन्द्राः सूर्यांश तुल्यां तिथिम्उद्दिशन्ति । रात्रि द्यु
26.5के चिच्छशाङ्काध्युषितान्नवांशच्छुक्लान्त संज्ञं कथयन्ति मासम्। लग्न त्रिकोणोत्तम
26.6यावान्गतः शीत करो विलग्नाच्चन्द्राद् वदेत्तावति जन्मराशिः । मीनोदये मीनयुगं प्रद
26.7होरा नवांश प्रतिमं विलग्नं लग्नाद् रविर्यावति च दृकाणे । तस्माद् वदेत्तावति वा व
26.8जन्मादिशेल्लग्नगे वीर्यगे वा छायाङ्गुल घ्नेर्कहते अवशिष्टम्। आसीन सुप्तोत्थित ति
26.9गो सिंहौ जितुमाष्टमौ क्रिय तुले कन्या मृगौ च क्रमात्संवर्ग्यो दशकाष्ट सप्त विषयै
26.10सप्ताहतं त्रि घन भाजित शेषम्ऋक्षं दत्त्वाथ वा नव विशोध्य न वाथ वास्मात्। एवं कलत
26.11वर्षऋतु मास तिथयो द्यु निशं ह्यूडूनि वेलोदये ऋक्ष नव भाग विकल्पनाः स्युः । भूयो
26.12विज्ञेयादशकेष्वब्दाऋतु मासास्तथैव च । अष्टकेष्वपि मासाद् अर्धास्तिथयश्च तथा स्मृ
26.13दिवारात्रि प्रसूतिं च नक्षत्रानयनं तथा । brihajjAtakam.pdf 37 वराहमिहीरस्य बृहज्
26.14वेलाम्अथ विलग्नं च होराम्अंशकम्एव च । पञ्चकेषु विजानीयान्नष्ट जातक सिद्धये
26.15संस्कार नाम मात्राद्वि गुणा छायाङ्गुलैः समायुक्ताः । शेषं त्रि नवक भक्तान्नक्षत्
26.16द्वि त्रि चतुर्दशदश तिथि सप्त त्रि गुणा नवाष्ट चेन्द्राद्याः । पञ्चदशघ्नास्तद्दि
26.17इति नष्ट जातकम्इदं बहु प्रकारं मया विनिर्दिष्टम्। ग्राह्यम्अतः सच्छिष्यैः परीक्ष
द्रेष्काण स्वरूप
27.1कट्यां सित वस्त्र वेष्टितः कृष्णः शक्तेवाभिरक्षितुम्। रौद्रः परशुं समुद्यतं धत्त
27.2रक्तम्अम्बरा भूषण भक्ष्य चिन्ता कुम्भाकृतिर्वाजि मुखी तृषार्ता । एकेन पादेन च मे
27.3क्रूरः कलाज्ञः कपिलः क्रियार्थी भग्न व्रतोऽभ्युद्य तदण्ड हस्तः । रक्तानि वस्त्रा
27.4कुञ्चित लून कचा घटदेहादग्ध पटा तृषिताशन चित्ता । आभरणान्यभिवाञ्छति नारी रूपम्इदं
27.5क्षेत्रधान्य गृहधेनु कलाज्ञो लाङ्गले स शकटे कुशलश्च । स्कन्धम्उद्वहति गो पति तुल
27.6द्विप सम कायः पाण्डुरदंष्ट्रः शरभ समाङ्घ्रिः पिङ्गल मूर्तिः । अवि मृग लोभ व्याकु
27.7सूच्याश्रयं समभिवाञ्छति कर्म नारी रूपान्विताभरण कार्य कृतादरा च । हीन प्रजोच्छ्र
27.8उद्यान संस्थः कवची धनुष्माञ्छूरोऽस्त्रधारी गरुडानानाश्च । 38 sanskritdocuments.o
27.9भूषितो वरुणवद् बहु रत्नो बद्ध तूण कवचः सधनुष्कः । नृत्त वादित कलासु च विद्वान्का
27.10पत्र मूल फल भृद् द्विप कायः कानने मलयगः शरभाङ्घ्रिः । क्रोड तुल्य वदनो हय कण्ठः
27.11पद्मार्चिता मूर्धनि भोगि युक्ता स्त्री कर्क शारण्य गता विरौति । शाखां पलाशस्य सम
27.12भार्याभरणार्थम्अर्णवं नौस्थो गच्छति सर्प वेष्टितः । हैमैश्च युतो विभूषणैश्चिपिटा
27.13शाल्मलेरुपरि गृध्र जम्बुकौ श्वा नरश्च मलिनाम्बरान्वितः । रौति मातृ पित्र्विपर्यो
27.14हयाकृतिः पाण्डुर माल्य शेखरो बिभर्ति कृष्णाजिन कम्बलं नरः । दुरासदः सिंहेवात्त क
27.15ऋक्षाननो वानर तुल्य चेष्टो बिभर्ति दण्डं फलम्आमिषं च । कूर्ची मनुष्यः कुटिलैश्च
27.16पुष्प प्रपूर्णेन घटेन कन्या मल प्रदिग्धाम्बर संवृताङ्गी । वस्त्रार्थ संयोगम्अभीष
27.17पुरुषः प्रगृहीत लेखनिः श्यामो वस्त्र शिरा व्यायय कृत्। विपुलं च बिभर्ति कार्मुकं
27.18गौरी सुधौताग्रदुकूल गुप्ता समुच्छ्रिता कुम्भ कटच्छुहस्ता । देवालयं स्त्री प्रयता
27.19वीथ्यन्तरापण गतः पुरुषस्तुलावान्उन्मान मान कुशलः प्रतिमान हस्तः । भाण्डं विचिन्त
27.20कलशं परिगृह्य विनिष्पतितुं समभीप्सति गृध्र मुखः पुरुषः । क्षुधितस्तृषितश्च कलत्र
27.21विभीषयंस्तिष्ठति रत्न चित्रितो वने मृगान्काञ्चन तूण वर्म भृत्। फलामिषं वानररूपभृ
27.22brihajjAtakam.pdf 39 वराहमिहीरस्य बृहज्जातक वस्त्रैर्विहीनाभरणैश्च नारी महा समुद
27.23स्थान सुखान्यभिवाञ्छति नारी भऋतु कृते भुजगावृतदेहा । कच्छप कुम्भ स मान शरीरा वृश
27.24पृथुल चिपिट कूर्म तुल्य वक्रः श्व मृग वराह सृगाल भीषकारी । अवति च मलयाकर प्रदेशं
27.25मनुष्य वक्रोऽश्व स मान कायो धनुर्विगृह्यायतम्आश्रमस्थः । क्रतूपयोज्यानि तपस्विनश
27.26मनोरमा चम्पक हेम वर्णा भद्रासने तिष्ठति मध्यरूपा । समुद्ररत्नानि विघट्टयन्ती मध्
27.27कूर्ची नरो हाटक चम्पकाभो वरासने दण्डधरो निषण्णः । कौशेयकान्युद्वहते अजिनं च तृती
27.28रोम चितो मकरोपमदंष्ट्रः सूकरकायस मान शरीरः । योक्त्रक जालक बन्धनधारी रौद्र मुखो
27.29कलास्वभिज्ञाब्जदलायताक्षी श्यामा विचित्राणि च मार्गमाणा । विभूषणालंकृत लोह कर्णा
27.30किन्नरोपम तनुः स कम्बलस्तूण चाप कवचैः समन्वितः । कुम्भम्उद्वहति रत्न चित्रितं स्
27.31रथोद्धता) स्नेह मद्य जल भोजनागम व्याकुली कृत मनाः स कम्बलः । कोश कार वसनोऽजिनान्
27.32दग्धे शकटे स शाल्मले लोहान्याहरते अङ्गना वने । मलिनेन पटेन संव्ऱ्ता भाण्डैर्मूर्
27.33श्यामः सरोम श्रवणः किरीटी त्वक् पत्र निर्यास फलैर्बिभर्ति । भाण्डानि लोह व्यतिमि
27.34स्रुग्भाण्ड मुक्तामणि शङ्ख मिस्रैर्व्याक्षिप्त हस्तः स विभूषणश्च । भार्या विभूषा
27.35अत्युच्छ्रितध्वज पताकम्उपैति पोतं कूलं प्रयाति जलधेः परिवारयुक्ता । 40 sanskritd
27.36श्वभ्रान्तिके सर्प निवेष्टिताङ्गा वस्त्रैर्विहीनः पुरुषस्त्वटव्याम्। चौरानल व्या
उपसंहार
28.1राशि प्रभेदो ग्रहयोनि भेदो वियोनि जन्माथ निषेक कालः । जन्माथ सद्यो मरणं तथायुर्द
28.2कर्माजीवो राजयोगाः खयोगाश्चान्द्रा योगाद् विग्रहाद्याश्च योगाः । प्रव्रजाथो राशि
28.3नेष्टा योगा जातकं कामिनीनां निर्याणं स्यान्नेष्ट जन्मदृकाणः । अध्यायानां विंशतिः
28.4प्रश्नास्तिथिर्भं दिवसः क्षणश्च चन्द्रो विलग्नं त्वथ लग्न भेदः । शुद्धिर्ग्रहाणा
28.5अतः परं गुह्यक पूजनं स्यात्स्वप्नं ततः स्नान विधिः प्रदिष्टः । यज्ञो ग्रहाणाम्अथ
28.6विवाह कालः करणं ग्रहाणां प्रोक्तं पृथक् तद्विपुलाथ शाखा । स्कन्धैस्त्रिभिर्ज्योत
28.7पृथु विरचितम्अन्यैः शास्त्रम्एतत्समस्तं तदनु लघु मयेदं तत्प्रदेशार्थम्एव । कृतम्
28.8ग्रन्थस्यया प्रचरतोऽस्य विनाशम्एति केख्व्यात्बहु श्रित मुखाधिगम क्रमेण । यद्वा म
28.9आदित्यदास तनयस्तदवाप्त बोधः कापित्थके सवितृ लब्ध वर प्रसादः । आवन्तिको मुनि मतान
28.10दिन कर मुनि गुरु चरण प्रणिपात कृत प्रसाद मतिनेदम्। शास्त्रम्उपसंगृहीतं नमोऽस्तु