← Brihat Jataka
राशि प्रभेद

Verse 1.3

होरेत्यहो रात्र विकल्पम्एके वाञ्छन्ति पूर्वापर वर्ण लोपात्। कर्माजितं पूर्व भवे सद् आदि यत्तस्य पङ्क्तिं समभिव्यनक्ति

Translation

होरेत्यहो रात्र विकल्पमेके वाञ्छन्ति पूर्वापरवर्णलोपात्। कर्माजितं पूर्वभवे सदादि यत्तस्य पङ्क्तिं समभिव्यनक्ति

કેટલાક વિદ્વાનો કહે છે કે "होरा" શબ્દ "अहोरात્ર" (દિવસ-રાત્રિ) માંથી પૂર્વ-પર-વર્ણ-લોપથી (પહેલા અને પછીના અક્ષરોને છોડીને) બન્યો છે. પૂર્વ-જન્મમાં કર્મથી જે શુભ અશુભ ફળ ઉત્પન્ન થયું છે, તે સત્ત્વાદિ (સત્ત્વ, રજ, તમ) ગુણોની પંક્તિને આ શાસ્ત્ર સમગ્ર રીતે પ્રગટ કરે છે.

Meaning

આ શ્લોકમાં વરાહમિહિર સ્વયં "होरा" શબ્દની વ્યુત્પત્તિ (ઉત્પત્તિ) વિશે ચર્ચા કરે છે. કેટલાક પંડિતો માને છે કે "अहोरात્ર" માંથી "अ" (પૂર્વ વર્ણ) અને "त्र" (પર વર્ણ) છોડીને "होरा" શબ્દ બન્યો છે. આ વ્યુત્પત્તિ સ્વરૂપે જ્યોતિષશાસ્ત્રનું સ્વભાવ સ્પષ્ટ કરે છે — તે દિવસ અને રાત્રિ બંનેનો વિષય છે, એટલે કે સમયની સર્વવ્યાપક ગતિનો.

બીજી તરફ, આ શાસ્ત્રનો ઉદ્દેશ્ય પણ સ્પષ્ટ થાય છે. પૂર્વભવી (પૂર્વજન્મના) કર્મોથી જે ફળ ઉત્પન્ન થયું છે, તે સત્ત્વાદિ ગુણોની પંક્તિમાં પ્રગટ થાય છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર એ ફળોનું વર્ણન કરે છે. આમ, હોરા શાસ્ત્ર એ કર્મ-ફળ-સંબંધનું જ્ઞાન આપે છે.

Contemplation

આજે તમારા દિવસમાં જે કોઈ ઘટના બને — સુખ હોય કે દુઃખ, સફળતા હોય કે નિષ્ફળતા — તેને ફક્ત પ્રસંગ તરીકે ન જુઓ, પરંતુ તેને કોઈ ગહન કર્મ-પરંપરાનું ફળ માનીને સ્વીકારો. આ દૃષ્ટિકોણ તમને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ શાંતિ અને સ્વીકૃતિ આપશે.

A contemplative reading in the spirit of the Jyotish — classical Vedic astrology tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.

Does this reading ring true?
Get your free birth chart → Sign in and the readings shift to your own placements.

Go deeper