Karika 1
പരിഭാഷ
യരുടെ ഉന്മേഷത്താലും നിമേഷത്താലും ലോകത്തിന്റെ പ്രളയവും ഉദയവും സംഭവിക്കുന്നുവോ, അത്തരം ശക്തിചക്രവിഭവത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ശങ്കരനെ നാം സ്തുതിക്കുന്നു.
അർത്ഥം
ഈ ആദ്യ കാരിക സ്പന്ദ തത്ത്വത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ഒരു ബാഹ്യമായ പ്രക്രിയയല്ല, മറിച്ച് പരമശിവന്റെ ആന്തരികമായ ചലനമാണ്. 'ഉന്മേഷം' എന്നാൽ കണ്ണ് തുറക്കുകയോ ചൈതന്യം വികസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ; ഇതിലൂടെയാണ് പ്രപഞ്ചം ആവിർഭവിക്കുന്നത്. 'നിമേഷം' എന്നാൽ കണ്ണടയ്ക്കുകയോ ചൈതന്യം സംഹരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ; ഇതിലൂടെയാണ് പ്രപഞ്ചം ലയിക്കുന്നത്. ലോകം ശിവനിൽ നിന്ന് വേറിട്ടൊരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചൈതന്യസ്പന്ദനത്തിന്റെ തന്നെ പ്രകടനമാണ്.
ഈ ചലനം സംഭവിക്കുന്നത് 'ശക്തിചക്രവിഭവ'ത്തിലൂടെയാണ്. ശിവന്റെ സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛാശക്തിയായ ശക്തി, വിവിധ തലങ്ങളിലായി (ചക്രം) പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ വിശ്വവിസ്മയം അരങ്ങേറുന്നത്. ശങ്കരൻ എന്ന പദം ഇവിടെ കേവലം ഒരു ദൈവനാമമല്ല; 'ശം' (ആനന്ദം) 'കര' (ചെയ്യുന്നവൻ) എന്ന അർത്ഥത്തിൽ, തന്റെ സ്വന്തം ശക്തിവിലാസത്തിലൂടെ ആനന്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ എന്നാണ്. നമ്മുടെ ഓരോ ചിന്തയും, ഓരോ ഭാവവും, ഓരോ പ്രപഞ്ചവികാസവും ആ പരമചൈതന്യത്തിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പിന്റെ (സ്പന്ദ) ഭാഗമാണെന്ന് ഈ വരി നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ധ്യാനം
ഇന്ന് നിങ്ങൾ കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോഴും അടയ്ക്കുമ്പോഴും ആ പ്രവൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും സാക്ഷിയായിരിക്കുക. കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ "ഇതാ, ശിവചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് ലോകം ഉദിക്കുന്നു (ഉന്മേഷം)" എന്നും, കണ്ണടയ്ക്കുമ്പോൾ "ഇതാ, ലോകം വീണ്ടും ആ ചൈതന്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നു (നിമേഷം)" എന്നും മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കുക. ദിവസം മുഴുവൻ ഓരോ തവണ കണ്ണിമ ചിമ്മുമ്പോഴും, പുറംലോകം മായുകയും അകത്തെ വെളിച്ചം മാത്രം ശേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ നിമിഷത്തെ ഒരു ചെറിയ ധ്യാനമായി കൈക്കൊള്ളുക. പുറമേയുള്ള ലോകവും ഉള്ളിലെ ചൈതന്യവും വേറെയല്ല, ഒരേ സ്പന്ദനത്തിന്റെ രണ്ട് ഭാവങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് അനുഭവിക്കാൻ ഇത് നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Spanda — the doctrine of vibration) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.