Karika 2
ભાષાંતર
જેમાં આ સમગ્ર વિશ્વ (કાર્ય) સ્થિત છે અને જેમાંથી તે નિર્ગત થયેલું છે, તે સ્વરૂપ ક્યારેય આચ્છાદિત કે ઢંકાયેલું નથી હોતું; તેથી, કોઈ પણ સ્થળે કે કોઈ પણ સમયે તેનો નિરોધ (અવરોધ કે વિનાશ) અસ્તિત્વમાં નથી.
અર્થ
આ કારિકા સ્પંદ તત્વની સર્વવ્યાપકતા અને નિત્યતાને સ્થાપિત કરે છે. જે શક્તિમાંથી આ સૃષ્ટિનો ઉદય થાય છે અને જેમાં તે લીન રહે છે, તે શક્તિ સ્વયં પ્રકાશમાન અને અનાવૃત છે. અહીં 'અનાવૃત' શબ્દ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જે સૂચવે છે કે ચૈતન્યનું સ્વરૂપ કોઈ પણ અજ્ઞાન, કર્મ કે માયા દ્વારા ખરેખર ઢંકાઈ શકતું નથી. જેમ સૂર્ય પોતાના પ્રકાશને ક્યારેય ગુમાવતો નથી ભલે વાદળો તેને આંખોથી છુપાવી દે, તેમ શિવતત્વ પોતાની સ્ફુરણાથી ક્યારેય વિયુક્ત થતું નથી.
જ્યારે કોઈ પણ વસ્તુનો નિરોધ કે અવરોધ શક્ય નથી, ત્યારે મુક્તિ એ કોઈ નવી પ્રાપ્તિ નથી, પરંતુ જે પહેલેથી જ અખંડ રીતે વિદ્યમાન છે તેની ઓળખ છે. ભ્રમ એટલો જ છે કે જીવ પોતાને મર્યાદિત માને છે અને ચૈતન્યના પ્રવાહને રોકેલો ગણે છે. પરંતુ તત્વદૃષ્ટિએ, સ્પંદન ક્યારેય અટકતું નથી; તે ફક્ત આપણા ધ્યાનના અભાવે અગોચર લાગે છે. આ જ્ઞાન મનમાંથી ભય અને ન્યૂનતાની ભાવના દૂર કરે છે, કારણ કે જે અવિનાશી છે તેનામાં આપણે સ્થિત છીએ.
ચિંતન
આજે જ્યારે પણ તમને લાગે કે તમારો ઊર્જા પ્રવાહ અટકી ગયો છે, મન અવરોધિત છે કે પરિસ્થિતિઓ નિરાશાજનક છે, ત્યારે એક ક્ષણ માટે સ્થિર થઈને શ્વાસને અનુભવો. મનમાં સ્પષ્ટ રીતે પ્રતીતિ કરો કે 'આ અવરોધ માત્ર મારી દૃષ્ટિમાં છે, વાસ્તવિકતામાં ચૈતન્યનો પ્રવાહ અનાવૃત અને અખંડ વહી રહ્યો છે.' આ અનુભૂતિ સાથે દિવસની પ્રવૃત્તિઓ કરો કે તમારી અંદરની શક્તિ ક્યારેય થંભી નથી, તે ફક્ત તમારા સાક્ષીભાવની રાહ જોઈ રહી છે.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Spanda — the doctrine of vibration) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.