Karika 3
Translation
जाग्रदादिविभेदेऽपि तदभिन्ने प्रसर्पति निवर्तते निजान् नैव स्वभावादुपलब्धृतः
जागृती, स्वप्न, षुप्ती या अवस्थांमधील भेदांमध्येही, जेव्हा ते (शिवस्वभाव) त्यांपासून अभिन्न असते, तेव्हा ते प्रसरते (बाहेर फिरते) आणि त्याच स्वतःच्या स्वभावातून परत येते; उपलब्धृता (जाणकारपणा) कधीही त्याच्या स्वतःच्या स्वभावापासून वेगळा होत नाही.
Meaning
हा कारिका स्पन्दतत्त्वाच्या अत्यंत सूक्ष्म वस्तूचे वर्णन करतो. जागृती, स्वप्न आणि सुषुप्ती — हे तीन अवस्था अनुभवाच्या भिन्न पातळी आहेत, पण त्या सर्वांमधून जो चैतन्यस्वभाव प्रकाशित होतो, तो त्या भेदांपासून अभिन्न आहे. तो बाहेर जातो — अर्थात् जागृतीत विषयांकडे प्रसरतो, स्वप्नात मानसिक रूपे घडवतो, सुषुप्तीत लीन होतो — आणि मग परत आपल्या स्वतःच्या स्वभावात येतो. हे प्रसरण आणि निवृत्ती हे दोन्ही त्याच्च एका चैतन्याचे क्रिया आहेत.
दुसऱ्या शब्दांत, उपलब्धृता — म्हणजे जाणकारपणा, जे जाणतो — ते कधीही स्वतःच्या स्वभावापासून वेगळे होत नाही. जरी अनुभवाच्या अवस्था बदलत असतील, तरी जो जाणकार तो एकच आहे. हे स्पन्दतत्त्वाचे मूळ सत्य आहे की शिवस्वभाव — चैतन्यस्वरूप — कधीही बदलत नाही, तो फक्त स्वतःमध्ये स्पंदित होतो, प्रसरतो आणि परततो. हेच त्याचे लीला आहे.
Contemplation
आज दिवसभर जेव्हा तुम्ही जागृतीतून स्वप्नात आणि पुन्हा जागृतीत याल, तेव्हा एक सूक्ष्म प्रश्न विचारा: जे जाणते ते काय आहे? जेव्हा तुम्ही जागे असता, तेव्हा जे जाणते ते एक आहे; जेव्हा तुम्ही स्वप्न पाहता, तेव्हा जे जाणते ते एकच आहे; जेव्हा तुम्ही गाढ झोपला असता, तेव्हा जे जाणते ते कोणते? हे जाणकारपण — उपलब्धृता — कधीही नष्ट होत नाही, कधीही वेगळे होत नाही. ते स्वतःच्या स्वभावात सदैव स्थित आहे. हे जाणणे स्वतःच स्पन्द आहे — शिवाचे स्वतःचे स्पंदन.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Spanda — the doctrine of vibration) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.