Karika 5
Translation
जहाँ न त दुःख छ, न सुख छ, न कुनै ग्राह्य (ज्ञेय वस्तु) छ, न ग्राहक (ज्ञाता) छ, र न त त्यहाँ कुनै मूढभाव (अज्ञान) नै छ, त्यो नै परमार्थतः (परम सत्य) हो।
Meaning
यस श्लोकले हामीलाई द्वैत र अनुभवका सबै सीमाहरूबाट बाहिरको अवस्थातर्फ डोर्याउँछ। सामान्यतया हामी सुख र दुःखको अनुभवमा, वा ज्ञाता र ज्ञेयको सम्बन्धमा बाँधिएका हुन्छौँ। तर स्पन्दको सारमा, जब यी सबै मानसिक वृत्तहरू शान्त हुन्छन्, तब बाँकी रहने तत्व नै शुद्ध चैतन्य हो।
यहाँ 'मूढभाव' को अभाव भन्नुको अर्थ जडता वा अज्ञानको पूर्ण विस्मरण हो। जब ज्ञाता र ज्ञेयको भेद मेटिन्छ, तब सुख-दुःखको द्वन्द्व पनि स्वतः समाप्त हुन्छ। यो कुनै शून्यता होइन, बरु त्यो पूर्णता हो जहाँ अनुभव गर्ने र अनुभव गरिने वस्तुको भिन्नता रहँदैन। यही नै हाम्रो वास्तविक स्वरूप हो, जुन कुनै विशेष अवस्थामा नभई सदैव विद्यमान छ।
Contemplation
आज दिनभरि, जब तपाईंलाई कुनै कुराले सुख वा दुःख दिइरहेको जस्तो लाग्छ, तब केही क्षणका लागि रोकिनुहोस्। आफूलाई सोध्नुहोस्— "के म यो अनुभवभन्दा अघिको त्यो साक्षी हुँ, जसलाई न त सुखले छुन सक्छ, न दुःखले?" सुख र दुःखको लहर आउँदा त्यसको पछाडि रहेको स्थिर र निर्विकल्प चेतनालाई अनुभव गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Spanda — the doctrine of vibration) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.