← Shiva Svarodaya
Shiva Svarodaya

1.162–1.201

40 verses · Traditional

1.162पृथ्वीजलाभ्यां सिद्धिः स्यान्मृत्युर्वह्नौ क्षयोऽनिले । नभसो निष्फलं सर्वं ज्ञात 1.16313 शिवस्वरोदयः चिरलाभः क्षितौ ज्ञेयस्तत्क्षणे तोयतत्त्वतः । हानिः स्याद्वह्निवात 1.164पीतः शनैर्मध्यवाही हनुर्यावद्गुरुध्वनिः । कवोष्णः पार्थिवो वायुः स्थिरकार्यप्रसा 1.165अधोवाही गुरुध्वानः शीघ्रगः शीतलः स्थितः । यः षोडशाङ्गुलो वायुः स आपः शुभकर्मकृत 1.166आवर्तगश्चात्युष्णश्च शोणाभश्चतुरङ्गुलः । उर्ध्ववाहि च यः क्रूरः कर्मकारी स तेजसः 1.167उष्णः शीतः कृष्णवर्णस्तिर्यगान्यष्टकाङ्गुलः । वायुः पवनसंज्ञस्तु चरकर्मप्रसाधकः 1.168यः समीरः समरसः सर्वतत्त्वगुणावहः । आम्बरं तं विजानीयाद्योगिनां योगदायकम् 1.169पीतवर्णं चतुष्कोणं मधुरं मध्यमाश्रितम्। भोगदं पार्थिवं तत्त्वं प्रवाहे द्वादशाङ् 1.170श्वेतमर्धेन्दुसङ्काशं स्वादुकाषायमार्द्रकम्। लाभकृद्वारुणं तत्त्वं प्रवाहे षोडशा 1.171रक्तं त्रिकोणं तीक्ष्णं च उर्ध्वभागप्रवाहकम्। दीप्तं च तैजसं तत्त्वं प्रवाहे चतु 1.172नीलं च वर्तुलाकारं स्वाद्वाम्लं तिर्यगाश्रितम्। चपलं मारुतं तत्त्वं प्रवाहेऽष्टा 1.173वर्णाकारं स्वादवाहेष्वव्यक्तं सर्वगामिनम्। मोक्षदं नभसं तत्त्वं सर्वकार्येषु निष 1.174अथ शुभाशुभतत्त्वविचारः । पृथ्वीजले शुभे तत्त्वे तेजोमिश्रं फलोदयम्। हानिमृत्युकर 1.175आपूर्वपश्चिमे पृथ्वीतेजश्च दक्षिणे तथा । वायुश्चोत्तरदिग्ज्ञेयो मध्ये कोणगतं नभः 1.176चन्द्रे पृथ्वीजले स्यातां सूर्येऽग्निर्वा यदा भवेत्। 14 शिवस्वरोदयः तदा सिद्धिर 1.177लाभः पृथ्वीकृतोऽह्नि स्यान्निशायां लाभकृज्जलम्। वह्नौ मृत्युः क्षयो वायुर्नभःस्थ 1.178जीवितव्ये जये लाभे कृष्यां च धनकर्मणि । मन्त्रार्थे युद्धप्रश्ने च गमनागमने तथा 1.179आयाति वारुणे तत्त्वे शत्रुरस्ति शुभं क्षितौ । प्रयाति वायुतोऽन्यत्र हानिमृत्यू न 1.180अथ प्रश्नविचारः । पृथिव्यां मूलचिन्ता स्याज्जीवनस्य जलवातयोः । तेजसा धातुचिन्ता 1.181पृथिव्यां बहुपादाः स्युर्द्विपदस्तोयवायुतः । तेजस्येव चतुष्पादो नभसा पादवर्जितः 1.182कुजो वह्नी रविः पृथ्वी सौरिरापः प्रकीर्तितः । वायुस्थानास्थितो राहुर्दशरन्ध्रप्र 1.183जलं चन्द्रो बुधः पृथ्वी गुरुर्वातः सितोऽनलः । वामनाड्यां स्थिताः सर्वे सर्वकार्य 1.184पृथ्वी बुधो जलं चेन्दुः शुक्रो वह्नी रविः कुजः । वायू राहुश्शनी व्योम गुरुरेव प् 1.185प्रश्वासप्रश्न आदित्ये यदि राहुर्गतोऽनिले । तदाऽसौ चलितो ज्ञेयः स्थानान्तरमपेक्ष 1.186आयाति वारुणे तत्त्वे तत्रैवास्ति शुभं क्षितौ । प्रवासी पवनेऽन्यत्र मृत्युरेवानले 1.187पार्थिवे मूलविज्ञानं शुभकार्यं जले तथा । आग्नेये धातुविज्ञानं व्योम्नि शून्यं वि 1.188तुष्टिः पुष्टि रतिःक्रीडा जयहर्षौ धराजले । तेजो वाय्वोश्च सुप्ताक्षो ज्वरकम्पः प 1.189गतायुर्मृत्युराकाशे तत्त्वस्थाने प्रकीर्तिता । द्वादशैताः प्रयत्नेन ज्ञातव्या दै 1.19015 शिवस्वरोदयः पूर्वायां पश्चिमे याम्यां उत्तरस्यां तथाक्रमम्। पृथीव्यादीनि भूता 1.191अथ तत्त्वगुणकथनम्। पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । पञ्चभूतात्मको देहो ज्ञात 1.192अस्थिमांसं त्वचा नाडी रोमञ्चैव तु पञ्चमम्। पृथ्वी पञ्चगुणाः प्रोक्ता ब्रह्मज्ञान 1.193शुक्रशोणितमज्जाश्च मूत्रं लालं च पञ्चमम्। आपः पञ्चगुणाः प्रोक्ता ब्रह्मज्ञानेन भ 1.194क्षुधा तृषा तथा निद्रा कान्तिरालस्यमेव च । तेजः पञ्चगुणं प्रोक्तं ब्रह्मज्ञानेन 1.195धावनं चलनं ग्रन्थिः सङ्कोचनप्रसारणे ॥ वायोः पञ्चगुणाः प्रोक्ता ब्रह्मज्ञानेन भाष 1.196रागद्वेषौ तथा लज्जा भयं मोहश्च पञ्चमः । नभः पञ्चगुणं प्रोक्तं ब्रह्मज्ञानेन भाषि 1.197पृथ्व्याः पलानि पञ्चाशच्चत्वारिंशत्तथाम्भसः । अग्नेस्त्रिंशत्पुनर्वायो विंशतिर्न 1.198पृथिव्यां चिरकालेन लाभश्चापः क्षणाद्भवेत्। जायते पवने स्वल्पः सिद्धौऽप्यग्नौ विन 1.199पृथ्व्याः पञ्च ह्यपां वेदा गुणास्तेजो द्विवायुतः । नभस्येकगुणश्चैव तत्त्वज्ञानमि 1.200फूत्कारकृत्प्रस्फुटिता विदीर्णा पतिता धरा । ददाति सर्वकार्येषु अवस्थासदृशं फलम् 1.201अथ नक्षत्रतत्त्वकथनम्। धनिष्ठा रोहिणी ज्येष्ठाऽनुराधा श्रवणं तथा । अभिजिदुत्तराष