← Shiva Svarodaya
Shiva Svarodaya

1.362–1.395

34 verses · Traditional

1.362अथ आसन्नमृत्युलक्षणनिरूपणम्। एकादिषोडशाहानि यदि भानुर्निरन्तरम्। वहेद्यस्य च वै 1.363सम्पूर्णं वहते सूर्यश्चन्द्रमां नैव दृश्यते । 29 शिवस्वरोदयः पक्षेण जायते मृत्यु 1.364मूत्रं पुरीषं वायुश्च समकालं प्रवर्तते । तदाऽसौ चलितो ज्ञेयो दशाह्ने म्रियते ध्र 1.365सम्पूर्णं वहते चन्द्रः सूर्यो नैव च दृश्यते । मासेन जायते मृत्युः कालज्ञेनान भाष 1.366अरुन्धतीं ध्रुवं चैव विष्णोस्त्रीणि पदानि च । आयुर्हीना न पश्यन्ति चतुर्थं मातृम 1.367अरुन्धती भवेज्जिह्वा ध्रुवो नासाग्रमेव च । भ्रुवौ विष्णुपदं ज्ञेयं तारकं मातृमण् 1.368नव भ्रुवं सप्त घोषं पञ्च तारां त्रिनासिकाम्। जिह्वामेकदिनं प्रोक्तं म्रियते मानव 1.369कोणावक्ष्णोरङ्गुलिभ्यां किञ्चित्पीड्य निरीक्षयेत्। (कोणावक्ष्णोरङ्गुलिभ्यां किञ् 1.370तीर्थस्नानेन दानेन तपसा सुकृतेन च । जपैर्ध्यानेन योगेन जायते कालवञ्चना 1.371शरीरं नाशयन्त्येते दोषा धातुमलास्तथा । समस्तु वायुर्विज्ञेयो बलतेजोविवर्धनः 1.372रक्षणीयस्ततो देहो यतो धर्मादिसाधनम्। अथ योगप्रकरणम्। योगाभ्यासात्वमायान्ति साधुज 1.373येषां हृदि स्फुरति शाश्वतमद्वितीयं तेजस्तमोनिवहनाशकरं रहस्यम्। तेषामखण्डशशिरम्यस 1.374इडा गङ्गेति विज्ञेया पिङ्गला यमुना नदी । मध्ये सरस्वतीं विद्यात्प्रयागादिसमं तथा 1.37530 शिवस्वरोदयः आदौ साधनमाख्यातं सद्यः प्रत्ययकारकम्। बद्धपद्मासनो योगी बन्धयेदु 1.376पूरकः कुम्भकश्चैव रेचकश्च तृतीयकः । ज्ञातव्यो योगिभिर्नित्यं देहसंशुद्धिहेतवे 1.377पूरकः कुरुते धृष्टिं धातुसाम्यं तथैव च । कुम्भकः स्तम्भनं कुर्याज्जीवरक्षाविवर्द 1.378रेचको हरते पापं कुर्याद्योगपदं व्रजेत्। पश्चात्सङ्ग्रामवत्तिष्ठेल्लयबन्धं च कारय 1.379कुम्भयेत्सहजं वायुं यथाशक्ति प्रकल्पयेत्। रेचयेच्चन्द्रमार्गेण सूर्येणापूरयेत्सु 1.380चन्द्रं पिबति सूर्यश्च सूर्यं पिबति चन्द्रमाः । अन्योन्यकालभावेन जीवेदाचन्द्रतार 1.381स्वीयाङ्गे वहते नाडी तन्नाडीरोधनं कुरु । मुखबन्धममुञ्चन्वै पवनं जायते युवा 1.382मुखनासाक्षिकर्णान्तानङ्गुलीभिर्निरोधयेत्। तत्त्वोदयमिति ज्ञेयं षण्मुखीकरणं प्रिय 1.383तस्य रूपं गतिः स्वादो मण्डलं लक्षणं त्विदम्। स वेत्ति मानवो लोके संसर्गादपि मार् 1.384निराशो निष्कलो योगी न किञ्चिदपि चिन्तयेत्। वासनामुन्मनां कृत्वा कालं जयति लीलया 1.385विश्वस्य वेदिकाशक्तिर्नेत्राभ्यां परिदृश्यते । तत्रस्थं तु मनो यस्य याममात्रं भव 1.386तस्यायुर्वर्धते नित्यं घटिकात्रयमानतः । शिवेनोक्तं पुरा तन्त्रे सिद्धस्य गुणगह्व 1.387बद्ध्वा पद्मासनं ये गुदगतपवनं सन्निरुद्ध्यामुमुच्चैस्तं तस्यापानरन्ध्रक्रमजितमनि 1.38831 शिवस्वरोदयः एतज्जानाति यो योगी एतत्पठति नित्यशः । सर्वदुःखविनिर्मुक्तो लभते व 1.389अथ स्वरज्ञानप्रशंसा । स्वरज्ञानं नरे यत्र लक्ष्मीपादतले भवेत्। सर्वत्र च शरीरेऽप 1.390प्रणवः सर्ववेदानां ब्राह्मणो भास्करो यथा । मृत्युलोके तथा पूज्यः स्वरज्ञानी पुमा 1.391नाडीत्रयं विजानाति तत्त्वज्ञानं तथैव च । नैव तेन भवेत्तुल्यं लक्षकोटिरसायनम् 1.392एकाक्षरप्रदातारं नाडीभेदविवेचकम्। पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वाचानृणं भ 1.393स्वरतत्त्वं तथा युद्धं देवि वश्यं स्त्रियस्तथा । गर्भाधानं च रोगश्च कलार्धनैव मु 1.394एवं प्रवर्तितं लोके प्रसिद्धं सिद्धयोगिभिः । चन्द्रार्कग्रहणे जाप्यं पठतां सिद्ध 1.395स्वस्थाने तु समासीनो निद्रां चाहारमल्पकम्। चिन्तयेत्परमात्मानं यो वेद स भविष्यति