Sutra 1.10

अनुवाद

अविवेक नै माया हो र यो सुषुप्ति (गहिरो निद्रा) को अवस्था हो।

अर्थ

यस सूत्रले मायाको स्वरूपलाई अज्ञान वा विवेकशून्यता (अविवेक) को रूपमा परिभाषित गरेको छ। जब चेतनाले आफ्नो वास्तविक स्वरूप, अर्थात् शिवत्वलाई बिर्सन्छ र सीमित व्यक्तिगत अहंकारलाई नै सबै थोक ठान्छ, त्यही भ्रम माया हो। यो भ्रमले गर्दा हामी एउटै अखण्ड चेतनालाई छिट्टिएका धेरै वस्तुहरू र व्यक्तिहरूको रूपमा हेर्छौं, जसले गर्दा दुःख र बन्धनको जन्म हुन्छ।

यसलाई 'सौषुप्तम्' वा सुषुप्ति अवस्थासँग तुलना गरिएको छ किनभने गहिरो निद्रामा बाह्य संसारको बोध हराउँछ तर अज्ञानको अन्धकार बाँकी रहन्छ। त्यसैगरी, जाग्रत अवस्थामा पनि यदि विवेक छैन भने, मानिस आध्यात्मिक रूपमा सुतेजस्तै हुन्छ। उसले आफूभित्रको प्रकाशलाई नदेखी बाह्य रूपहरूमा मात्र अल्झिन्छ, जसले गर्दा वास्तविकताको अनुभव हुन सक्दैन।

चिन्तन

आज दिनभरि जब पनि मन कुनै समस्या, क्रोध वा मोहमा अल्झिएर अस्पष्ट हुन्छ, तुरुन्तै रोकिनुहोस् र आफैलाई सोध्नुहोस्: "के म अहिले विवेकशून्य सुषुप्तिमा छु?" यो प्रश्नले मात्रै तपाईंलाई भ्रमको निद्राबाट झस्क्याएर वर्तमान क्षणको सजग चेतनामा फर्काउन सक्छ। बाह्य घटनाहरूलाई दोष दिनुको सट्टा, आफ्नो भित्रको विवेकको प्रकाशलाई जागृत गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।