Sutra 1.12

અનુવાદ

વિસ્મયો યોગ ભૂમિકા વિસ્મય: યોગની ભૂમિકા (પ્રથમ અવસ્થા) છે.

અર્થ

આ સૂત્ર યોગની પ્રથમ અવસ્થાનું નામ આપે છે: વિસ્મય, એટલે ચમત્કાર, આશ્ચર્ય, વિસ્મયાવસ્થા. શિવ સૂત્રોની સમગ્ર રચનામાં યોગની ત્રણ મુખ્ય ભૂમિકાઓ છે, જેમાંથી આ પ્રથમ છે. જ્યારે સાધક પ્રથમવાર આત્મસ્વરૂપની અથવા સંવિદ્ની સ્થિતિનો સાક્ષાત્કાર કરે છે, ત્યારે અચાનક જ એક વિસ્મય, ચમત્કારની અવસ્થા ઉભી થાય છે. આ એક અવિશ્વસનીય આનંદની ક્રિયા છે, જ્યાં મન આશ્ચર્યથી સ્તબ્ધ થઈ જાય છે.

ત્રિક દર્શનની દૃષ્ટિએ, આ વિસ્મય માત્ર માનસિક આશ્ચર્ય નથી, પરંતુ તે સ્વભાવતઃ જ્ઞાનની સ્થિતિનો પ્રથમ ઉદય છે. જ્યારે વિકલ્પોનો સમૂહ અચાનક શાંત થાય છે અને સાધક સાક્ષી અવસ્થામાં પ્રવેશે છે, ત્યારે આ વિસ્મય સ્વયંસિદ્ધ થાય છે. આ ભૂમિકા શાંત, ગંભીર અને અત્યંત સૂક્ષ્મ છે, જે સાધકને આગળની અવસ્થાઓ માટે પ્રસ્તુત કરે છે.

ચિંતન

આજે તમારા અનુભવોને એક વિશેષ સંવેદનાથી નિરીક્ષણ કરો. કોઈ પણ ક્ષણે જ્યારે તમને લાગે કે સામાન્ય વિષયો કોઈ અર્થરહિત લાગે, અથવા કોઈ વિષય પ્રત્યે અચાનક ચમત્કાર અને આનંદ અનુભવો, ત્યારે તે ક્ષણને ઓળખો. તે ક્ષણે મનને શાંત રાખીને તે અનુભવને વધુ ઊંડો કરવા પ્રયત્ન કરો. આ વિસ્મયની સ્થિતિમાં સાધક સાવધાનીપૂર્વક રહે છે, કારણ કે તે જ સ્થિતિ આગળના ઉદ્મેષ, જાગૃતિનો દ્વાર ખોલે છે.