Sutra 1.13

ભાષાંતર

ઇચ્છા શક્તિ રૂમા કુમારી.

અર્થ

આ સૂત્ર જણાવે છે કે ઇચ્છા શક્તિ એ 'રૂમા કુમારી' છે. અહીં 'ઇચ્છા' એ સામાન્ય મનુષ્યની સંકુચિત ઈચ્છા નથી, પરંતુ પરમ શિવની સ્વતંત્ર અને સર્જનાત્મક ઇચ્છાશક્તિ છે. 'રૂમા' શબ્દ સૌંદર્ય અને તેજસ્વિતાનો દ્યોતક છે, જ્યારે 'કુમારી' એવી શક્તિને સૂચવે છે જે હંમેશા તાજી, નવીન અને ક્ષય પામતી નથી. આ શક્તિ વિશ્વની રચના પહેલાં પણ અસ્તિત્વમાં હતી અને વિશ્વના લય પછી પણ રહેશે; તે કાળના પ્રવાહથી અસ્પૃશ્ય છે.

ત્રિકા દર્શન મુજબ, શિવની આ ઇચ્છાશક્તિ જ જગતના પ્રકટ થવાનું મૂળ કારણ છે. જ્યારે સાધક પોતાની અહંકારથી ભરપૂર, ફળની આકાંક્ષા રાખતી ઇચ્છાઓને ત્યજીને તે મૂળ ઇચ્છાશક્તિ સાથે એકત્વ અનુભવે છે, ત્યારે તે 'શાંભવોપાય' ના માર્ગે પ્રવેશે છે. આ અવસ્થામાં સાધક કર્તાપણાનો ભાર ત્યજીને જાણે છે કે બધું જ પરમ ચૈતન્યની આનંદમય ઇચ્છાથી જ સ્ફુરે છે. આ કુમારી શક્તિ સતત નવું સર્જન કરતી હોવા છતાં પોતે અવિકારી અને પૂર્ણ રહે છે.

ચિંતન

આજે દિવસ દરમિયાન જ્યારે પણ તમને કોઈ ચોક્કસ પરિણામ મેળવવાની તીવ્ર ઇચ્છા કે ચિંતા થાય, ત્યારે થોડો વિરામ લો. શ્વાસ પર ધ્યાન આપતાં આ ઇચ્છાને નિરીક્ષણ કરો અને પૂછો: "શું આ ઇચ્છા મારા સંકુચિત અહંકારમાંથી આવે છે કે પરમ ચૈતન્યના પ્રવાહમાંથી?" જો તે અહંકારમાંથી હોય, તો તેને મુક્ત કરી દો અને મનને તે 'કુમારી શક્તિ' તરફ વાળો જે ક્ષણે ક્ષણે નવીન છે અને જેનામાં કોઈ અભાવ નથી. ફળની ચિંતા છોડીને માત્ર તે દિવ્ય ઇચ્છાના સાક્ષી બની રહેવાનો અભ્યાસ કરો, જેથી તમારી ક્રિયાઓમાંથી સંઘર્ષ ઓછો થઈને સહજતા અને આનંદ પ્રગટ થાય.