Sutra 1.13

भाषांतर

इच्छा हीच शक्ती आहे, तीच कुमारी (नित्य नवीन असलेली देवी) आहे.

अर्थ

या सूत्रात शिवत्वाच्या प्राप्तीसाठी 'इच्छाशक्ती'चे महत्त्व स्पष्ट करण्यात आले आहे. सामान्यतः आपण इच्छा म्हणजे एखाद्या वस्तूची किंवा परिस्थितीची ओढ असे समजतो, जी मर्यादित आणि बाह्य असते. परंतु काश्मीर शैवमतानुसार, येथे 'इच्छा' म्हणजे परमशिवाची स्वतंत्र्य शक्ती (स्वातंत्र्य शक्ती) होय. ही ती आद्य स्पंदने आहेत ज्यामुळे सृष्टीचा उदय होतो. जेव्हा साधकाची इच्छा वैयक्तिक वासनांपासून मुक्त होऊन केवळ 'शिवत्व प्राप्ती' किंवा 'स्वस्वरूपाची ओळख' या एकाच ध्येयाकडे वळते, तेव्हा ती सामान्य इच्छा न राहता दिव्य शक्ती बनते.

'कुमारी' या शब्दाने या शक्तीचे स्वरूप अधोरेखित केले आहे. कुमारी म्हणजे जी कधीही वृद्ध होत नाही, जी नेहमी तरुण, नवीन आणि अक्षय्य असते. ही इच्छाशक्ती कालातीत आहे; ती भूतकाळाच्या स्मृतींमध्ये किंवा भविष्याच्या कल्पनांमध्ये अडकलेली नसून, सदैव वर्तमान क्षणात जाग्रत असते. जेव्हा साधक आपल्या मनातील सर्व द्वैतभाव विसरून केवळ या शुद्ध इच्छेवर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हा त्याच्या अंतर्मनात शंभूचा (शिवाचा) साक्षात्कार होण्याची प्रक्रिया सुरू होते. ही इच्छाच खऱ्या अर्थाने योगिनी किंवा देवी आहे, जी साधकाला भेदाभेदाच्या पलीडे घेऊन जाते.

चिंतन

दिवसभरात जेव्हा जेव्हा तुम्हाला एखादी तीव्र इच्छा किंवा ओढ जाणवेल, तेव्हा क्षणभर थांबा आणि स्वतःला विचारा: 'ही इच्छा माझ्या छोट्या 'मी'पणातून (अहंकारातून) निर्माण झाली आहे की माझ्या अंतरात्म्यातील त्या असीम शक्तीचा स्पंदन आहे?' जर ती इच्छा स्वार्थी असेल तर तिला शांत करा, आणि जर ती सत्याकडे, प्रेमामध्ये किंवा जागृतीकडे ओढत असेल, तर तिला पूर्ण स्वीकारा. दिवसातून किमान एकदा, डोळे मिटून केवळ 'मला माझे खरे स्वरूप जाणायचे आहे' या एकाच शुद्ध इच्छेवर मनाला स्थिर करा आणि त्या इच्छेच्या रूपातच स्वतःला विलीन झाल्याचा अनुभव घ्या.