Sutra 1.15
ଅନୁବାଦ
ହୃଦୟ ଚିତ୍ତ ସଙ୍ଘଟ୍ଟାଦ୍ ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ଵାପ ଦର୍ଶନମ୍
ହୃଦୟ (ଆତ୍ମ-ଚୈତନ୍ୟ) ଏବଂ ଚିତ୍ତ (ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମନ) ର ମିଳନ ବା ସଂଘର୍ଷରୁ, ଦୃଶ୍ୟ (ବାହ୍ୟ ଜଗତ) ର ସ୍ଵାପ (ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା) ସଦୃଶ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରରେ ଶିବ-ଚୈତନ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିତ୍ତର ମିଳନର ଅବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ସୀମିତ ଚିତ୍ତକୁ ହୃଦୟ ବା ପରମ ଶିବ-ତତ୍ତ୍ୱରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଲୀନ କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ବାହ୍ୟ ଜଗତର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଆଉ ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ସାଧାରଣ ସୁଷୁପ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ ଆତ୍ମ-ଚୈତନ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ବାହ୍ୟ ଜଗତର ବିଭିନ୍ନତା ଏବଂ ଦ୍ୱୈତ ଭାବ ଲୋପ ପାଇଯାଏ। ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଏଠାରେ ସାଧକ ନିଜର ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଶିବ-ତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ କେବଳ ଚୈତନ୍ୟର ଏକ ବିସ୍ତାର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ଦୃଶ୍ୟରୁ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଆଡ଼କୁ ଫେରିବାର ଏକ ଗଭୀର ଅଭ୍ୟାସ।
ଅଭ୍ୟାସ
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖିବେ, କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବାହାରୁ ଭିତରକୁ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତୁ। ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଏବଂ ହୃଦୟ (ଆତ୍ମା) ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ମିଳନରେ ବାହ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ କିପରି ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ହରାଇ ଆପଣଙ୍କ ଚୈତନ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଉଛି, ତାହାକୁ କେବଳ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଅବଲୋକନ କରନ୍ତୁ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.