Sutra 1.16
ଅନୁବାଦ — ଶୁଦ୍ଧତତ୍ତ୍ୱାନୁସନ୍ଧାନାଦ୍ବା ଅପଶୁଶକ୍ତିଃ
ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ ବା ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ନିରନ୍ତର ଅନୁସନ୍ଧାନ (ଅନୁଭବ) ଦ୍ୱାରା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମିତତା ବା 'ପଶୁତ୍ୱ'ରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଙ୍କର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହୋଇଥାଏ।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ଚେତନାକୁ ସମସ୍ତ ସୀମିତ ପଦାର୍ଥ ଓ ମାନସିକ ବିକାରରୁ ହଟାଇ କେବଳ ସେହି ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟରେ ସ୍ଥିର କରେ, ସେତେବେଳେ ତା’ର ସୀମିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ବା ପଶୁତ୍ୱ ଲୋପ ପାଇଯାଏ। ଏଠାରେ 'ଅନୁସନ୍ଧାନ' ଅର୍ଥ କେବଳ ବୌଦ୍ଧିକ ଚିନ୍ତନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଏକାକାର ହୋଇଯିବା।
ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ଅନୁଭବ କରେ ଯେ ସେ ନିଜେ ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ, ସେତେବେଳେ ତା’ର ପୂର୍ବର ଅଜ୍ଞାନଜନିତ ସୀମିତତା ବା 'ପଶୁତ୍ୱ' ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ସେହି ସାଧକ ନିଜ ଭିତରେ ସେହି ଅନନ୍ତ ଶିବଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଆଧାର। ଏହା ହେଉଛି ଶାମ୍ଭବୋପାୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସୋପାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧକ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ସାଧନ ବିନା କେବଳ ନିଜର ଚୈତନ୍ୟକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପରେ ସ୍ଥିର କରେ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି ଆପଣ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବେ, ନିଜକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା 'ଦ୍ରଷ୍ଟା' ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ। କୌଣସି ଘଟଣା ବା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିଜର ପରିଚୟ ବୋଲି ନ ଭାବି, ସେହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଏହି କ୍ଷଣିକ ସ୍ମରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ସାଂସାରିକ ସୀମିତତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.