Sutra 1.17
Translation
वितर्क आत्म ज्ञानम् (Vitarka atma jnanam) ବିତର୍କ ହେଉଛି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ।
Meaning
ଏହି ସୂତ୍ରରେ 'ବିତର୍କ' ଶବ୍ଦଟି ସାଧାରଣ ତର୍କ ବା ବାଦାନୁବାଦକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବିତର୍କର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ବା ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଅନୁଭବ, ଯାହା ଶିବ ଚେତନାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ଅହଂକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ୱ-ସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଲୋପ ପାଇଯାଏ ଏବଂ ନିଜର ସତ୍ତା ହିଁ ଜ୍ଞାନରୂପେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସାଧକ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ଆତ୍ମା ବା ଶିବ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ। ଏହା କୌଣସି ପୁସ୍ତକୀୟ ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସିଧାସଳଖ ଅନୁଭବ ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାତା (ଜାଣିବା ବାଲା) ଏବଂ ଜ୍ଞେୟ (ଯାହା ଜାଣିବା କଥା) ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ। ଏହା ହିଁ ଶାମ୍ଭବୋପାୟର ସାରତତ୍ତ୍ୱ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଚେତନାର ସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା ପରମ ସତ୍ୟ ପ୍ରକଟିତ ହୁଏ।
Contemplation
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବିଷୟରେ ମନରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପୁଜିବ, ସେତେବେଳେ ବାହାରୁ ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କିଛି କ୍ଷଣ ପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇ ବସନ୍ତୁ। ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ଚୈତନ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଯାହା ସବୁକିଛିକୁ ଜାଣୁଛି। କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନ କରି କେବଳ 'ମୁଁ ଅଛି' (I am) ଏହି ଭାବରେ ସ୍ଥିର ରହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସେହି ଚୈତନ୍ୟରେ ବିସର୍ଜନ କରିଦିଅନ୍ତୁ। ଦେଖନ୍ତୁ, ସମାଧାନଟି ଆପଣଙ୍କ ଭିତରୁ ହିଁ ଉଦୟ ହେଉଛି କି ନାହିଁ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.