Sutra 1.19

भाषांतर

शक्तीचे संधान (एकत्रीकरण किंवा जाणीव) केल्यावर शरीराची उत्पत्ती होते.

अर्थ

या सूत्राचा गाभा असा आहे की, आपण जे 'शरीर' किंवा 'देह' म्हणून ओळखतो, तो केवळ मांस आणि हाडांचा पुंजका नसून तो चैतन्य शक्तीच्या संकुचित स्वरूपाचे बाह्य प्रकटीकरण आहे. 'संधान' म्हणजे विखुरलेल्या शक्तीला पुन्हा एकत्र आणणे किंवा तिच्या मूळ स्रोताशी जोडणे. जेव्हा साधक आपल्या अंतरंगातील त्या दिव्य शक्तीची (स्वतःच्या चैतन्याची) पूर्ण जाणीव करून घेतो, तेव्हा त्याला कळते की हे शरीर स्वतंत्र वस्तू नसून त्याच एका शक्तीची लहरी आहे. शक्ती जेव्हा स्वतःला ओळखते, तेव्हा ती रूप धारण करते आणि शरीर म्हणून प्रगटते.

काश्मीर शैव परंपरेनुसार, विश्व आणि शरीर हे शिवाच्या 'स्पंदन' किंवा 'शक्ती'चेच खेळ आहेत. सामान्य माणूस शरीराला मर्यादित समजतो कारण तो त्यामागील शक्तीला विसरला आहे. पण जेव्हा 'शक्ति संधान' घडते, म्हणजेच जेव्हा मन आणि प्राणशक्ती एकाग्र होऊन त्या मूळ चैतन्याशी तादात्म्य पावतात, तेव्हा शरीराची निर्मिती ही एक दैवी कृती म्हणून भासते. येथे 'उत्पत्ती' म्हणजे नवे शरीर मिळणे असे नव्हे, तर आधीच असलेल्या शरीराचे स्वरूप बदलणे; ते आता मर्यादित पिंजरा न राहता, शक्तीचेच एक साधन आणि अभिव्यक्ती बनते.

चिंतन

दिवसभरात जेव्हाही तुम्हाला शारीरिक वेदना, थकवा किंवा शरीराबद्दलची एखादी मर्यादा जाणवेल, तेव्हा क्षणभर थांबा. डोळे मिटून श्वासावर लक्ष केंद्रित करा आणि कल्पना करा की तुमच्या शरीराच्या प्रत्येक पेशीमध्ये, प्रत्येक नसमध्ये एकच तेजस्वी शक्ती वाहत आहे. स्वतःला विचारा, "हे शरीर माझ्यापासून वेगळे नाही, तर माझ्या आंतरिक शक्तीचेच हे मूर्त रूप आहे." जेव्हा तुम्ही शरीराला वेगळे वस्तू म्हणून पाहणे सोडून देऊन त्याला 'शक्तीचा प्रवाह' म्हणून अनुभवाल, तेव्हा तुमच्या दृष्टिकोनात आणि संवेदनेत होणारा हा सूक्ष्म बदल म्हणजेच 'शक्ति संधान' होय.