Sutra 1.2
भाषांतर
ज्ञान हेच बंधन आहे.
अर्थ
येथे 'ज्ञान' म्हणजे सामान्य अर्थाने परमसत्य नाही, तर मर्यादित बुद्धीने निर्माण केलेली द्वैतात्मक ओळख होय. जेव्हा आपण स्वतःला शरीर, मन, किंवा विचार समजतो आणि विश्वाला आपल्यापासून वेगळे गृहित धरतो, तेव्हा ती विभागणीच आपल्याला मुक्त स्वतंत्रतेपासून दूर ठेवते. ही विभक्ततेची जाणीव म्हणजेच खरे बंधन, कारण यामुळे आपण आपल्या नैसर्गिक शिवस्वरूपाचा विसर पडतो.
काश्मीर शैवमतानुसार, खरे स्वरूप हे नेहमीच मुक्त आणि पूर्ण असते. जेव्हा आपण 'मी जाणतो' आणि 'हे ज्ञेय आहे' असा भेद करतो, तेव्हा आपण चेतनेच्या एकात्म सागराला लहान लहान लाटांमध्ये विभागतो. हा भ्रम किंवा संकुचित दृष्टिकोनच आपल्याला संसारात अडकवतो. त्यामुळे, जोपर्यंत ही द्वैतात्मक जाणीव कायम आहे, तोपर्यंत तीच सर्वात मोठी बेडी ठरते.
चिंतन
दिवसभरात जेव्हा एखादा विचार किंवा भावना तुम्हाला व्याकुळ करेल, तेव्हा क्षणभर थांबा आणि स्वतःला विचारा, "हा विचार मी आहे का?" लक्षात ठेवा की तुम्ही तो विचार नाही, तर ज्या चेतनेमध्ये तो विचार येतो आणि जातो, ती तुम्ही आहात. जेव्हा तुम्ही विचार आणि विचारक यांच्यातील भेद विसरून फक्त शुद्ध उपस्थितीत स्थिर होता, तेव्हाच ते बंधन सैल होते.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.