Sutra 1.2

ਅਨੁਵਾਦ ਗਿਆਨ (ਦੁਆਤਾਵਾਦੀ ਜਾਂ ਸੀਮਤ ਬੌਧਿਕ ਸਮਝ) ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ।

ਅਰਥ ਇਸ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ 'ਗਿਆਨ' ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀਮਤ ਜਾਣਨ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਨੰਤ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬੌਧਿਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਦੁੱਤੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦੁੱਤੀ (ਦੋਹਰੇਪਣ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ੈਵਿਜ਼ਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਰਕ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀਂ 'ਮੈਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ' ਅਤੇ 'ਇਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਹੈ' ਦੇ ਫਰਕ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਕਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਬੰਧਨ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ ਜੋ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚਿੰਤਨ ਅੱਜ ਦਿਨ ਭਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਹਾਲਾਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਰਾਇ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੇਬਲ (ਜਿਵੇਂ 'ਚੰਗਾ', 'ਮਾੜਾ', 'ਮੇਰਾ', 'ਪਰਾਇਆ') ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰਉਸੇ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦਿਓ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਲੇਬਲ ਜਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਨੁਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਮ ਜੇ ਰੂਪ ਦੇ। ਇਸ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਬੌਧਿਕ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਮਿਲੇਗਾ।