Sutra 1.20
ଅନୁବାଦ
ଭୂତ ସନ୍ଧାନ, ଭୂତ ପୃଥକ୍ତୁ, ଭୂତ ସଂଘଟ୍ଟାଃ। (ପଞ୍ଚମହାଭୂତମାନଙ୍କର ଅନୁସନ୍ଧାନ, ପଞ୍ଚମହାଭୂତମାନଙ୍କର ପୃଥକୀକରଣ ଏବଂ ପଞ୍ଚମହାଭୂତମାନଙ୍କର ସଂଯୋଗ।)
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରରେ ଯୋଗୀର ସିଦ୍ଧି ବା ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ଚେତନାକୁ ଶିବତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିର କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ବାହ୍ୟ ଜଗତର ପଞ୍ଚମହାଭୂତ (ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ) ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ 'ଭୂତ ସନ୍ଧାନ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ନିଜର ଚେତନାରେ ଏକୀଭୂତ କରିବା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଣୁରେ ସେ ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେ।
'ଭୂତ ପୃଥକ୍ତୁ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସେହି ମହାଭୂତମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅଲଗା କରି ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିବା। 'ଭୂତ ସଂଘଟ୍ଟାଃ' ହେଉଛି ସେହି ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ପୁନର୍ବାର ସଂଯୋଜିତ କରି ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି ବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାର କ୍ଷମତା। ଏହା କେବଳ ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଚେତନାର ଏକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନସାରା ଆପଣ ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ 'ଅନ୍ୟ' ବୋଲି ନ ଭାବି, ସେମାନଙ୍କ ମୂଳରେ ଥିବା ସେହି ଗୋଟିଏ ଚେତନାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କୌଣସି ଜଡ଼ ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ବସ୍ତୁଟି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ଚେତନାର ଏକ ପ୍ରକାଶ ମାତ୍ର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷକୁ ନିଜଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନ ମଣି, ତାହା ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେବାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.