Sutra 1.4
Translation
ଜ୍ଞାନାଧିଷ୍ଠାନଂ ମାତୃକା (Jñānādhiṣṭhānaṃ mātṛkā) ଜ୍ଞାନର ଆଧାର ବା ଅଧିଷ୍ଠାନ ହେଉଛି ମାତୃକା।
Meaning
ଏହି ସୂତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଆମର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି 'ମାତୃକା' ବା ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ। ଶାକ୍ତ ଓ ଶୈବ ଦର୍ଶନ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ବା ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଭାଷାର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଚେତନାର ସ୍ପନ୍ଦନ। ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଏହି ମାତୃକା ଶକ୍ତିର ପ୍ରକାଶ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ କିଛି ଜାଣୁ ବା ଚିନ୍ତା କରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମର ଚେତନା ଏହି ମାତୃକା ଶକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ସେହି ବସ୍ତୁକୁ ବୁଝିଥାଏ।
ଏହି ମାତୃକା ଶକ୍ତି ସୀମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚେତନାକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଚେତନା ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ସେତୁ। ଯଦି ଆମେ ବୁଝିପାରିବା ଯେ ଆମର ବିଚାର ଓ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବାହାରୁ ଆସୁନାହିଁ, ବରଂ ନିଜସ୍ୱ ଚେତନାର ହିଁ ଏକ ବିସ୍ତାର, ତେବେ ଆମେ ଜ୍ଞାନର ସୀମାବଦ୍ଧତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବା। ଏହା ହେଉଛି ଶାମ୍ଭବୋପାୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୋପାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ସକୁ ଚିହ୍ନିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପକୁ ଉପଲବ୍ଧି କରିଥାଉ।
Contemplation
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି ଆପଣ କୌଣସି ଶବ୍ଦ କହିବେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଆସିବ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେହି ଶବ୍ଦ ବା ଚିନ୍ତାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ନଦେଇ, ସେହି ଶବ୍ଦଟି ଯେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେହି ନିସ୍ତବ୍ଧ ଚେତନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ଓ ଶବ୍ଦ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ମହାନ୍ ଚେତନାର ହିଁ ଏକ ସ୍ପନ୍ଦନ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.