Sutra 2.10
Translation
ବିଦ୍ୟା ସଂହାରେ ତଦୁତ୍ଥ ସ୍ୱପ୍ନ ଦର୍ଶନମ୍
Meaning
ଯେତେବେଳେ ସାଧକର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜ୍ଞାନ ବା ବିଦ୍ୟା ଶକ୍ତି ସଂକୁଚିତ ହୋଇଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମ-ଜ୍ଞାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଦ୍ୱୈତ ଭାବକୁ ଫେରିଆସେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଚେତନାରେ ସ୍ୱପ୍ନର ଉଦୟ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନ କେବଳ ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାର ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅଜ୍ଞାନତାଜନିତ ସଂସାରର କଳ୍ପନାକୁ ବୁଝାଏ।
ଏହି ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ନିଜର ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ବାହ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ଏକ ମାୟାବୀ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ହିଁ 'ତଦୁତ୍ଥ ସ୍ୱପ୍ନ' ବା ସେହି ଅଜ୍ଞାନତାରୁ ଜାତ ସ୍ୱପ୍ନ କୁହାଯାଏ। ସାଧକ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ସଂସାରର ମିଥ୍ୟା ଦୃଶ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭ୍ରମ କରେ।
Contemplation
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି ଆପଣ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଚଳିତ ହେବେ କିମ୍ବା ରାଗ, ଭୟ ବା ଲୋଭ ଅନୁଭବ କରିବେ, ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ରହିଯାଆନ୍ତୁ। ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତୁ, "ମୁଁ କଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲି ଏକ କଳ୍ପିତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବଞ୍ଚୁଛି?" ଏହି ସଚେତନତା ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଆତ୍ମ-ଜ୍ଞାନର ସ୍ଥିରତାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.