Sutra 2.2
Translation — પ્રયત્નઃ સાધકઃ (Prayatnaḥ sādhakaḥ)
ଉଦ୍ୟମ ହିଁ ସାଧକ ଅଟେ।
Meaning —
ଏହି ସୂତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଶାକ୍ତୋପାୟ ବା ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସାଧନା କରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମର ନିରନ୍ତର ଉଦ୍ୟମ ବା ସଂକଳ୍ପ ହିଁ ସାଧକ ହୋଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସାଧକ ଅର୍ଥ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ଉଦ୍ୟମ ଯାହା ଆତ୍ମ-ସ୍ବରୂପ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରାଏ। ଯେତେବେଳେ ମନ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ନିଜର ଉତ୍ସ ଆଡ଼କୁ ଧାବିତ ହୁଏ, ସେହି ସକ୍ରିୟ ଚେତନା ହିଁ ସାଧନାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ପାଲଟିଯାଏ।
ଏହି ସ୍ତରରେ ସାଧକଙ୍କୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ, ବାହ୍ୟ କର୍ମ ଅପେକ୍ଷା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାନସିକ ପ୍ରୟାସ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ସଚେତନ ଚିନ୍ତନ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧକ ନିଜର ଚିତ୍ତକୁ ଶିବ-ସ୍ବରୂପରେ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଯେତେବେଳେ ଗଭୀର ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସାଧକ ଓ ସାଧନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୋպ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।
Contemplation —
ଆଜି ଦିନସାରା, ଯେତେବେଳେ ବି ଆପଣଙ୍କ ମନ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ନିଜକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଚେତନ ଉଦ୍ୟମ ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଉଛି। କୌଣସି ବି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ନିଜର ମନକୁ କେବଳ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନ ରଖି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପଛରେ ଥିବା ଆପଣଙ୍କର 'ଜାଗ୍ରତ ଚେତନା' ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରନ୍ତୁ। ଏହି ସଚେତନ ପ୍ରୟାସ ହିଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କର ସାଧନା ହେବ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.