Sutra 2.9
ଅନୁବାଦ — ଜ୍ଞାନମନ୍ନମ୍ (Jñānam annam)
ଜ୍ଞାନ ହିଁ ଅନ୍ନ ଅଟେ।
ଅର୍ଥ —
ଏହି ସୂତ୍ରରେ ଶାକ୍ତୋପାୟର ଗଭୀର ରହସ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏଠାରେ 'ଜ୍ଞାନ' କହିଲେ କେବଳ ବୌଦ୍ଧିକ ବୁଝାମଣା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସେହି ସ୍ଫୁରଣକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ସାଧକର ଚେତନାରେ ଉଦିତ ହୁଏ। ଯେପରି ଶରୀର ପାଇଁ ଅନ୍ନ ବା ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ, ସେହିପରି ଯୋଗୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପୁଷ୍ଟିଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ।
ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ଚେତନାକୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଏକୀଭୂତ କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ। ତା’ର ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସେହି ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଅନ୍ନରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଏ। ଏହା କେବଳ ଭୋଜନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନନ୍ତ ଚେତନାରେ ନିଜକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କରିବାର ଏକ ଅବସ୍ଥା।
ଚିନ୍ତନ —
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ ସଚେତନ ରୁହ ଯେ ଏହା କେବଳ ଶାରୀରିକ ପୁଷ୍ଟି ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାସ ସହିତ ଏହି ଭାବନା ରଖ ଯେ, ତୁମର ଚେତନା ମଧ୍ୟ ସେହି ପରମ ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପରିପୁଷ୍ଟ ହେଉଛି। ତୁମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଭୂତିକୁ ସେହି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭୋଜନରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.