Sutra 3.10
തർജ്ജമ
രംഗോഽന്തരാത്മാ (രംഗഃ അന്തരാത്മാ).
അർത്ഥം
ഇവിടെ 'രംഗം' എന്നാൽ നാടകശാലയോ വേദിയോ എന്നാണ് അർത്ഥം. ലോകം മുഴുവൻ ശിവന്റെ ഒരു വിശാലമായ നാടകവേദിയാണെന്നും, അതിൽ തോന്നുന്ന സകല ചലനങ്ങളും സംഭവങ്ങളും ആ ദൈവിക നർത്തകന്റെ ലീലയാണെന്നും ഈ സൂത്രം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ നാം ജീവിതത്തെ ഗുരുതരമായ യാഥാർത്ഥ്യമായി കാണുമ്പോൾ, ഇത് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ഇതൊരു ദിവ്യനാടകം മാത്രമാണെന്നാണ്. ഈ വേദിയിൽ അവതരിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അവയുടെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ, ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾ എല്ലാം ആ ഒരേ അന്തരാത്മാവിന്റെ സ്വേച്ഛയാൽ അരങ്ങേറുന്നവയാണ്.
'അന്തരാത്മാ' എന്നത് ഓരോ ജീവിയുടെയും ഉള്ളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന പരമശിവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പുറമേ കാണുന്ന പ്രപഞ്ചം എന്ന വേദിയും, അതിനുള്ളിൽ സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്ന ചൈതന്യവും വേറെയല്ല; രണ്ടും ഒന്നുതന്നെയാണ്. നാടകം കാണുന്നവനും, നാടകം കളിക്കുന്നവനും, നാടകശാലയും എല്ലാം ആ ഒരേ അന്തരാത്മാവാണ്. അനവുപായത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഈ സൂത്രം, ബാഹ്യലോകത്തെ ഭയപ്പെടുകയോ അതിൽ ലയിച്ചുപോവുകയോ ചെയ്യുന്നതിനു പകരം, ജീവിതത്തെ ഒരു ലീലാവിനോദമായി കാണാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാം ശിവന്റെ കളിയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ മനസ്സിലെ ഭാരം നീങ്ങുകയും സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ധ്യാനം
ഇന്ന് നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു പ്രവൃത്തിയെയും ഒരു നാടകവേദിയിലെ അഭിനയമായി സങ്കൽപ്പിക്കുക. ഓഫീസിലെ തിരക്കോ, വീട്ടിലെ സംഭാഷണങ്ങളോ, ഗതാഗതത്തിലെ തടസ്സങ്ങളോ എന്തുമാകട്ടെ, അതൊക്കെ ആ അന്തരാത്മാവ് ഒരുക്കിയ രംഗങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് ഓർക്കുക. ഒരു നടൻ തന്റെ വേഷത്തിൽ മുഴുകുമ്പോഴും "ഇത് ഞാനല്ല, ഞാൻ അഭിനയിക്കുകയാണ്" എന്ന് ബോധ്യമുള്ളതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒരു സാക്ഷിഭാവം പുലർത്തുക. പ്രശ്നങ്ങൾ വരുമ്പോൾ "ഇത് എന്റെ നാടകത്തിലെ ഒരു രംഗം മാത്രം" എന്ന് മനസ്സിൽ പറഞ്ഞ്, ആ സംഭവങ്ങളോട് പറ്റിനിൽക്കാതെ, ലഘുവായ മനസ്സോടെ ആ ഒഴുക്കിൽ നീങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുക.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.