Sutra 3.11
ಅನುವಾದ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ (ನೋಡುವವರಾಗಿವೆ).
ಅರ್ಥ
ಈ ಸೂತ್ರವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತವಾದ ಅಣುಪಾಯದಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಶಿವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ವಭಾವವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭೋಗದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಇವು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಲ್ಲಿ 'ಪ್ರೇಕ್ಷಕ' ಎಂಬ ಪದವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಾಗಲೂ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು (ಚೈತನ್ಯವು) ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, 'ನೋಡುವವನು' ಮತ್ತು 'ನೋಡಲ್ಪಡುವುದು' ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ, ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಶಿವನ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಬಂಧಕವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಈಗ ಅಹಂಕಾರದ ಸೇವಕರಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪರಮಶಿವನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಹಿಸುವ ದೂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿಂತನೆ
ದಿನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನಡೆಯುವುದನ್ನು, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ನೋಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ಮಯರಾಗಬೇಡಿ. ಬದಲಾಗಿ, 'ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ರುಚಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶದ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಬದಲು, ಶಿವನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಕಿಟಕಿಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.