Sutra 3.16
തർജ്ജമ
ആസനസ്ഥഃ സുഖം ഹൃദേ നിമജ്ജതി.
അർത്ഥം
യോഗിയുടെ ശരീരം ആസനത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, അയാളുടെ ചൈതന്യം സഹജമായ ആനന്ദത്തോടെ ഹൃദയത്തിൽ ലയിക്കുന്നു എന്നാണ് ഇതിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥം. ഇവിടെ 'ആസനസ്ഥഃ' എന്നത് കേവലം ശാരീരികമായ ഒരു ഇരിപ്പിടത്തെ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ചഞ്ചലത നശിച്ച്, സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ പ്രയത്നങ്ങളോ കഠിനമായ തപസ്സുകളോ ഇല്ലാതെ, സ്വാഭാവികമായ ഒരു ലഘുത്വത്തോടെ (സുഖം) യോഗി തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു.
കാശ്മീര ശൈവത്തിലെ അണവോപായത്തിന്റെ (അണുവിന്റെ അഥവാ വ്യക്തിയുടെ മാർഗ്ഗം) സാരം ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ശരീരവും മനസ്സും ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സ്ഥിരത കൈവരിച്ചാൽ, ബോധം പുറത്തേക്ക് ചിതറിപ്പോകാതെ ഹൃദയഗുഹയിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നു. ഈ 'നിമജ്ജനം' എന്നത് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുന്നത് പോലെ, വ്യക്തിബോധം (അണു) വിശ്വാത്മകമായ പരബോധത്തിൽ (ശിവൻ) ലയിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഇത് ഒരു ബലപ്രയോഗമല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സഹജമായ മടങ്ങിവരവാണ്.
ധ്യാനം
ഇന്ന് ഒരു നിമിഷം നേരം സുഖമായി ഇരിക്കുക; ശരീരം ചലിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ഭാരം മുഴുവൻ ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കുക. ശ്വാസം ഗഹനവും സ്വാഭാവികവുമാകുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ പുറമെയുള്ള ശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്നും ചിന്തകളിൽ നിന്നും പിൻവലിച്ച്, നെഞ്ചിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള ഒരു നിശബ്ദതയിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോകുന്നത് സങ്കൽപ്പിക്കുക. "ഞാൻ ഇരിക്കുന്നു" എന്ന ബോധം മാറി, "ഇരിപ്പ് സംഭവിക്കുന്നു" എന്നും ആ ഇരിപ്പിന്റെ ആഴത്തിൽ ഒരു ആനന്ദം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു എന്നും തോന്നുന്നതുവരെ ആ നിശബ്ദതയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുക.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.