Sutra 3.16
ଅନୁବାଦ
ଆସନରେ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ସୁଖପୂର୍ବକ ହୃଦୟରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରଟି ଅଣବୋପାୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାହ୍ୟ ଶାରୀରିକ ସ୍ଥିରତା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଚେତନାର ଗଭୀରତା ପାଇଁ ଏକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। 'ଆସନସ୍ଥଃ' କେବଳ ଶାରୀରିକ ଭାବରେ ବସିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ମନ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥିର କରି ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା। ଯେତେବେଳେ ବାହ୍ୟ କମ୍ପନଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ 'ହୃଦୟ' ଅର୍ଥାତ୍ ଚେତନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହଜ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ହୃଦୟ କୌଣସି ଶାରୀରିକ ଅଙ୍ଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଶିବଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତିର ମୂଳ ଉତ୍ସ।
'ସୁଖଂ' ଶବ୍ଦଟି ଏଠାରେ କୌଣସି ସାଂସାରିକ ଆନନ୍ଦକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସ୍ୱଭାବିକ ଏବଂ ଅକୃତ୍ରିମ ଆନନ୍ଦ, ଯାହା ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ସହିତ ମିଳିତ ହେବା ସମୟରେ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ଉଦିତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜକୁ ବାହ୍ୟ ଜଗତରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଆଲୋକରେ 'ନିମଜ୍ଜିତ' ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱୈତଭାବ ଲୋପ ପାଏ ଏବଂ ସେ ଅନନ୍ତ ଶାନ୍ତିର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ନିମଜ୍ଜନ ହେଉଛି ଏକ ସଚେତନ ଡୁବୁରୀ ମାରିବା, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅହଂକାର ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନରେ କିଛି ସମୟ ନିମନ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥିର ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ, ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସିଧା ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ନିଜର ମନୋଯୋଗକୁ ବାହ୍ୟ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତାଧାରାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ହୃଦୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ନିଅନ୍ତୁ। ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ଗତିକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ରଖି କେବଳ ଏହି ଭାବନା କରନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣ ଏକ ଗଭୀର, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ସରୋବରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଡୁବୁରୀ ମାରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଉଠୁଛି।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.