Sutra 3.18
అనువాదం
విద్య నాశనమైనప్పుడు, జన్మ నాశనమవుతుంది.
అర్థం
ఇక్కడ 'విద్య' అంటే సాధారణ ప్రపంచ జ్ఞానం కాదు, అది అవిద్య లేదా భేద బుద్ధి. తన స్వరూపమైన పరమశివుడి నుండి వేరుగా ఉన్నాననే భ్రమ, నేను ఈ శరీరమే, ఈ మనస్సే అనే పరిమిత అభిమానమే నిజమైన అజ్ఞాన విద్య. ఈ మిథ్యా జ్ఞానం నశించినప్పుడే, అంటే 'నేను వేరు' అనే భావన పూర్తిగా కరిగిపోయినప్పుడే, పునరావృతమయ్యే జన్మ మరణాల చక్రం ఆగిపోతుంది.
జన్మ అనేది కేవలం శరీర ధారణ మాత్రమే కాదు, అది సంస్కారాల ప్రభావంతో మనస్సులో నిరంతరం పుట్టుకొచ్చే 'నేను' అనే అహంకార భావన. ఈ అహంకారానికి మూలకారణమైన భేద దృష్టి నశించినప్పుడు, కర్మల బంధాలు తెగిపోతాయి. అప్పుడు సాధకుడు తాను ఎప్పుడూ పుట్టలేదని, ఎప్పుడూ చావలేదని, తానే అనంతమైన చైతన్య స్వరూపమని సాక్షాత్కరించుకుంటాడు. ఇదే మోక్షం, ఇదే జన్మరాహిత్యం.
ధ్యానం
ఈ రోజు మీరు ఏ పని చేస్తున్నా, ఎవరితో మాట్లాడుతున్నా, మీలో 'నేను చేస్తున్నాను', 'నాకు ఇష్టం', 'నాకు కోపం వస్తోంది' అనే భావన కలిగిన వెంటనే ఆగిపోండి. ఆ 'నేను' ఎవరో గమనించండి. ఆ భావన కేవలం మనస్సులో కలిగిన ఒక ఆలోచన మాత్రమేనని, అది మీ నిజ స్వరూపం కాదని గుర్తుచేసుకోండి. ఆ ఆలోచన రాగానే దానిని పట్టుకుని ఉండకుండా, వదిలేయండి. అలా వదిలిన ప్రతి సారి, మీ అజ్ఞానం కొంత కరిగి, మీ నిజ స్వరూపం వెలుగులోకి వస్తుందని భావించండి.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.