Sutra 3.19
ଅନୁବାଦ
କ ବର୍ଗ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ମାହେଶ୍ୱର ଆଦି ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପଶୁର ମାତା ଅଟନ୍ତି।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରଟି ଭାଷାର ଗଭୀର ରହସ୍ୟକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଂସ୍କୃତ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ପ୍ରଥମ ଗୋଷ୍ଠୀ 'କ' ବର୍ଗ (କ, ଖ, ଗ, ଘ, ଙ) କୁ ଶିବଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ବା 'ମାହେଶ୍ୱରୀ ଶକ୍ତି' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି। ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଗଠନର ଏକକ ଅଟନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କାଶ୍ମୀର ଶୈବ ଦର୍ଶନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ଚେତନାର ସ୍ପନ୍ଦନ ଅଟନ୍ତି। 'ମାହେଶ୍ୱର ଆଦି' କହିବା ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ ଯେ, ଏହି ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଏବଂ ସେମାନେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜନନୀ ଅଟନ୍ତି।
'ପଶୁ ମାତରଃ' ବା ପଶୁଙ୍କର ମାତା ବୋଲି କହିବାରେ ଏକ ଗଭୀର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ନିହିତ ଅଛି। ଏଠାରେ 'ପଶୁ' ଶବ୍ଦଟି ସୀମିତ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଜୀବାତ୍ମାଙ୍କୁ ବୁଝାଏ, ଯିଏ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲିଯାଇଛି। ଯେପରି ଏକ ମାତା ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ଜୀବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃବାର ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ପଥରେ ଫେରାଇ ଆଣିବାରେ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍, ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ସଂସାରରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତି ହିଁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି, ଯଦି ଆମେ ସଚେତନତାର ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଲବ୍ଧି କରିପାରିବା।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା କାହାର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ରୁକି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ଏକ ଶାରୀରିକ ଧ୍ୱନି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଚେତନାର ଏକ ସ୍ପନ୍ଦନ ଅଟେ। ବିଶେଷକରି 'କ' ଧ୍ୱନିକୁ ମନରେ ଆଣି ଏହାକୁ ଶିବଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସ୍ପନ୍ଦନ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ। ନିଜକୁ ଏକ ସୀମିତ ଜୀବ ଭାବରେ ନ ଭାବି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ-ମାତୃକା ଶକ୍ତିଙ୍କ କ୍ରୋଡ଼ରେ ଥିବା ଏକ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଧାରଣ କରି ରଖିଛନ୍ତି।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.