Sutra 3.20
ଅନୁବାଦ
ତ୍ରିଷୁ ଚତୁର୍ଥଂ ତୈଳବଦ୍ ଆସେଚ୍ୟମ୍ । (ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି—ଏହି ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବା ତୁରୀୟ ଚୈତନ୍ୟକୁ ତୈଳଧାରା ପରି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସଂଚାରିତ କରିବା ଉଚିତ।)
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରରେ ସାଧକକୁ ତା’ର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥା—ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି—ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବା ତୁରୀୟ ଚୈତନ୍ୟକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି। ଯେପରି ଏକ ପାତ୍ରରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରକୁ ତେଲ ଢାଳିବା ସମୟରେ ତାହା ବାଧାହୀନ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଧାରା ଆକାରରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ସେହିପରି ସାଧକ ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶିବ-ଚୈତନ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିବ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ସଂସାରର କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ହେବ। ବରଂ, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ଭାବ ବା ଆତ୍ମ-ଚୈତନ୍ୟର ସ୍ରୋତ ଯେପରି ଛିନ୍ନ ନହୁଏ, ତାହା ହିଁ ଏହି ସାଧନାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହା ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପ୍ରାପ୍ତିର ମାର୍ଗ।
ଅନୁଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ନିଜକୁ ପଚାରନ୍ତୁ, "ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ କିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖୁଛି?" କାର୍ଯ୍ୟର ଗତିବିଧି ଭିତରେ ସେହି ଦ୍ରଷ୍ଟା ଚୈତନ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ। ଯେପରି ତେଲର ଧାରା ଅଖଣ୍ଡ ରହିଥାଏ, ସେହିପରି ଆପଣଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ ଭାବକୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେହି ଶିବ-ଚୈତନ୍ୟର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.