Sutra 3.28
ଅନୁବାଦ
ଦାନମାତ୍ମ ଜ୍ଞାନମ୍।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରର ସିଧା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ପ୍ରକୃତ ଦାନ ହେଉଛି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ। କାଶ୍ମୀର ଶୈବଧର୍ମରେ 'ଦାନ' କେବଳ ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁର ବିତରଣ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟର ଉପଲବ୍ଧି। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ଯାହାକି ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଅଟେ। କାରଣ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନ କ୍ଷଣିକ ସୁଖ ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଚିରନ୍ତନ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଏହି ଦର୍ଶନ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ମାନେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା। ଯେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପଣ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ଆପଣଙ୍କର ଅସଲି ସତ୍ତା କୌଣସି ସୀମିତ ଦେହ କିମ୍ବା ମନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅସୀମ ଚେତନା, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରୁ ସମସ୍ତ ଭୟ ଓ ଅଭାବବୋଧକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ଏହି ଆନ୍ତରିକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଦାନ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ଏବଂ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନଟିରେ ଯେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କାହାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଁବେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦାନ ଦେବାକୁ ଭାବିବେ, ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣକେ ପଛକୁ ହଟିଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଅସୀମ ଚେତନାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ। ନିଜକୁ କୁହନ୍ତୁ ଯେ, 'ମୁଁ ଯାହା ଦେଉଛି, ତାହା ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ମୋର ନିଜସ୍ୱ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରକାଶ।' ଏହି ଭାବନା ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରିକି ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୀରବ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଦାନ ହୋଇପାରିବ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.