Sutra 3.34
અનુવાદ — તદ્-વિમુક્તસ્તુ કેવલી
અર્થ
જે પોતાના માનવામાં વિલીન થઈ ગયું છે, જેનાથી વિમુક્ત થવાયું છે તે માત્ર શુદ્ધ ચૈતન્ય, કેવળ બ્રહ્માંડ સ્વરૂપ રહે છે. ત્રિક દર્શનમાં 'કેવળી' એ શબ્દ એ અવસ્થાને દર્શાવે છે જ્યાં જ્ઞાની પોતાની પ્રત્યયાત્મક વિશુદ્ધ સ્વરૂપમાં સ્થિત થઈ જાય છે. આ મુક્તિનો માર્ગ નથી, પરંતુ મુક્તિનું સ્વરૂપ છે.
સૂત્ર એમ કહે છે કે જેણે માયાના આવરણને ભેદી નાખ્યું છે, તે માત્ર શુદ્ધ ચૈતન્યમાં સ્થિત છે. આ 'કેવળી' અવસ્થા માટે કોઈ સાધનાની આવશ્યકતા નથી, કારણ કે તે સાધનાનો અંતિમ લક્ષ્ય છે. જ્યાં ઉન્મેષ વિકાસ પૂર્ણ થઈ જાય છે ત્યાં આ કેવળી ભાવ પ્રાપ્ત થાય છે.
ચિંતન
આજા દિવસે એ માનીને જોવાનો પ્રયાસ કરો કે તમારા મનની દરેક ઉપલબ્ધિઓ માત્ર તાત્કાલિક પ્રતીતિ છે, અને તેમનાથી પર તમારું સ્વરૂપ શુદ્ધ ચૈતન્ય છે. કોઈ વિશેષ ધ્યાન નહીં, માત્ર એ સ્વીકારવાની ક્રિયા કરો કે તમે દરેક અનુભવને જોને પણ તેમનાથી મુક્ત છો, અને તે મુક્તિ એ જ તમારું સ્વાભાવિક સ્વરૂપ છે.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.