Sutra 3.35
ଅନୁବାଦ
ମୋହର ପ୍ରତିକାର ରୂପେ କର୍ମର ସମ୍ମିଳିତ ସ୍ୱଭାବ (କର୍ମାତ୍ମା) ରହିଛି।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରଟି ଅଣବୋପାୟ ବା ସୀମିତ ଜୀବର ପଥକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚେତନା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିକଶିତ ହୋଇନାହିଁ ଯେ ସେ କେବଳ ଇଚ୍ଛା ବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବ। ଏଠାରେ 'ମୋହ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆମର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତି ଅଜ୍ଞାନ ଏବଂ ନିଜକୁ ଶରୀର ବା ମନ ଭାବରେ ଭ୍ରମରେ ରହିବା। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଚ୍ଚତର ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ତୀବ୍ର ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ମୋହକୁ ଭେଦ କରିପାରୁନାହିଁ, ସେତେବେଳେ 'କର୍ମ' ଅର୍ଥାତ୍ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣତା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପାୟ ହୋଇଥାଏ।
'ସଂହତ' ଶବ୍ଦଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମ୍ମିଳିତ କିମ୍ବା ଏକତ୍ରିତ। ଏହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କିମ୍ବା କାମନାଯୁକ୍ତ କର୍ମ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକୁ ଗୋଟିଏ ଅଖଣ୍ଡ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମର୍ପିତ କରିବା ମୋହକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଆମର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଛୋଟ ହେଉ କି ବଡ଼, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ସେବା ଭାବରେ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବ (ଅହଂକାର) ଧୀରେ ଧୀରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କର୍ମ ହିଁ ସାଧକର ସାରଭୂତ ସ୍ୱରୂପ ('କର୍ମାତ୍ମା') ପାଲଟିଯାଏ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନଟି ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ: ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚୟନ କରନ୍ତୁ, ଯେପରିକି ଘର ସଫା କରିବା, ରନ୍ଧନ କରିବା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳରେ କାଗଜପତ୍ର ସଜାଇବା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟିକୁ କେବଳ ଶେଷ ଫଳାଫଳ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗ ଏବଂ ଏକ ପବିତ୍ର ଅର୍ପଣ ଭାବରେ କରନ୍ତୁ। କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ବାରମ୍ବାର ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ଏହି କ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣଙ୍କର ଅହଂକାର ଜଳୁଛି ଏବଂ ଆପଣ କେବଳ ଏକ ନିମିତ୍ତ ମାତ୍ର। ଯେତେବେଳେ ମନ ବିଚଳିତ ହେବ, ପୁନଶ୍ଚ ମନୋଯୋଗକୁ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଏବଂ ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତୁ; ଏହି ଏକାଗ୍ରତା ହିଁ ମୋହ ଭାଙ୍ଗିବାର ଚାବିକାଠି।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.