Sutra 3.36
ଅନୁବାଦ
ଭେଦ ତିରସ୍କାରେ ସର୍ଗାନ୍ତର କର୍ମତ୍ୱମ୍। ଅର୍ଥାତ୍, ଦ୍ୱୈତ ବା ଭେଦ ଭାବକୁ ତିରସ୍କାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟିର (ବାସ୍ତବତାର) କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରଟି ଆନବୋପାୟର ଗଭୀରତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧକ ବାହ୍ୟ ଜଗତ ଏବଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 'ଅନ୍ୟ' ଭାବନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ ଜଗତକୁ ନିଜଠାରୁ ପୃଥକ ବୋଲି ଭାବୁ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭେଦ ବୁଦ୍ଧି ତିରସ୍କୃତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତା ଲୋପ ପାଏ। ଏହା କେବଳ ଜଗତକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଗତର ପୃଥକ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ଏହାକୁ ଶିବଙ୍କ ଚୈତନ୍ୟରୁ ଅଭିନ୍ନ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିବା।
ଯେତେବେଳେ ଭେଦ ଭାବନା ଦୂର ହୁଏ, ସାଧକ ଏକ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟିର କର୍ତ୍ତା ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ 'ସର୍ଗାନ୍ତର' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଭୌତିକ ଜଗତଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାସ୍ତବତା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ଏକ ସୀମିତ ଜୀବ ଭାବରେ ନ ଭାବି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସଂହାରର ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ କର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯେତେବେଳେ ସୀମିତ ଅହଂକାର ବିଲୀନ ହୋଇ ସାର୍ବଜନୀନ ଚୈତନ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କାହାକୁ ବା କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିଜଠାରୁ ଅଲଗା ବା ବିରୋଧୀ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିବେ, ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣକେ ପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଭାବନ୍ତୁ ଯେ ଏହି 'ଅନ୍ୟ' ଭାବନାଟି କେବଳ ମନର ଏକ ଭ୍ରମ ମାତ୍ର। ମନେ ମନେ କୁହନ୍ତୁ ଯେ, "ଏହି ଭେଦ ବୁଦ୍ଧି ମିଥ୍ୟା; ଦ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ଉଭୟ ଗୋଟିଏ ଚୈତନ୍ୟର ଖେଳ।" ଏହି ଛୋଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭେଦ ଭାବକୁ ତିରସ୍କାର କରି ଦେଖନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଚେତନା କିପରି ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ସେହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛି ଏବଂ ଆପଣ ନିଜେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହୋଇଉଠୁଛନ୍ତି।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.