Sutra 3.37
ଅନୁବାଦ
କରଣ ଶକ୍ତିଃ ସ୍ୱତୋଽନୁଭବାତ୍ — ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଶକ୍ତି ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଭବରୁ (ଅର୍ଥାତ୍ ଶିବଙ୍କ ଚୈତନ୍ୟରୁ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଅର୍ଥ
ଏହି ସୂତ୍ରଟି ଆମକୁ ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଇଙ୍ଗିତ କରେ ଯେ, ଆମର ଚକ୍ଷୁ, କର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ମନ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଜାଣିବାର କ୍ଷମତା ସେଗୁଡ଼ିକର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ ନୁହେଁ । ବରଂ, ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଏକମାତ୍ର ଅଖଣ୍ଡ ଚୈତନ୍ୟ ବା ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅନୁଭବରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଯେପରି ଆୟନା ନିଜେ କିଛି ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଏ, ସେହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଅଟନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଥିବା ପ୍ରକୃତ 'ଦ୍ରଷ୍ଟା' ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ।
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଭାବୁ ଯେ 'ମୁଁ ଦେଖୁଛି' କିମ୍ବା 'ମୁଁ ଶୁଣୁଛି', ସେତେବେଳେ ଆମେ ଏକ ଭ୍ରମରେ ରହୁ ଯେ ଏହି କ୍ରିୟାଟି ସୀମିତ ଜୀବର ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ତ୍ରିକ ଦର୍ଶନ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରକୃତ ଅନୁଭବକର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଚୈତନ୍ୟ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସେହି ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ବା ମାଧ୍ୟମ ଅଟନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମର ସୀମିତତା ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରତିଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କ୍ରିୟାରେ ଦୈବୀ ଶକ୍ତିର ସ୍ପନ୍ଦନ ଅନୁଭବ ହୁଏ ।
ଚିନ୍ତନ
ଆଜି ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ରୁକନ୍ତୁ ଏବଂ ଭାବନ୍ତୁ ଯେ, "ଏହି ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବାର ଶକ୍ତି ମୋର ନିଜସ୍ୱ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମୋ ଭିତରେ ଥିବା ଅନନ୍ତ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରବାହ ଅଟେ ।" ନିଜକୁ କେବଳ ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଶକ୍ତି ସର୍ବଦା ଶିବଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଛି । ଏହି ଭାବନା ଆପଣଙ୍କୁ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱର ଭାରରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଏକ ଗଭୀର ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.