Sutra 3.39
ಅನುವಾದ
ಚಿತ್ತವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಶರೀರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಅರ್ಥ
ಈ ಸೂತ್ರವು ಅನವೋಪಾಯದ ಅಥವಾ ಭೇದೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತತ್ವವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಚಿತ್ತ' ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವಾಗ, ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೂಡ ಆ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೂತ್ರವು ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಚಿತ್ತವು ಯಾವಾಗ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶಿವತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೂಡ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ, ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವು ನಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಗ್ನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಂಧಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಆ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವು ಕೂಡ ಒಂದು ಯೋಗಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಯು ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ಮಯೋಗದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ; ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಕರ್ಮಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ.
ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಇದು ಜಗತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ತವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕೂಡ ಶಿವನ ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ 'ಬಾಹ್ಯೇಷು' ಎಂಬ ಪದವು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಸಾಧಕನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಲ್ಲ, ಅವು ಕೂಡ ಚೈತನ್ಯದ ಸ್ಪಂದನಗಳೇ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿಂತನೆ
ಇಂದು ನೀವು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗಿನ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ 'ನಾನು ಶಿವ' ಎಂಬ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಿಸಿ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೀವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಒಳಗಡೆ ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯು ನಿಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಸ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.