Sutra 3.39
अनुवाद
चित्ताच्या स्थितीप्रमाणे शरीर, करणे (इंद्रिये) आणि बाह्य विषयांमध्ये (स्थिती होते).
अर्थ
हे सूत्र म्हणजे चित्ताच्या स्थितीचा शरीर, इंद्रिये आणि बाह्य जगावर कसा प्रभाव पडतो, याचे वर्णन करते. जेव्हा चित्त स्थिर होते, तेव्हा शरीरही स्थिर होते, इंद्रियांची क्रियाही स्थिर होते आणि बाह्य विषयांच्या अनुभवाही एक विशिष्ट स्थिरता येते. याउलट, जेव्हा चित्त अस्थिर असते, तेव्हा संपूर्ण अनुभव जगाची अस्थिरता अनुभवायला मिळते.
त्रिक दर्शनात हे सूत्र अशक्तोपायाच्या (अनवोपाय) संदर्भात महत्त्वाचे आहे. अशक्तोपाय म्हणजे कोणत्याही विशिष्ट साधनेशिवाय, केवळ चित्ताच्या स्थितीतूनच जागृती होणे. चित्ताची स्थिती बदलली की, शरीर, इंद्रिये आणि बाह्य जग यांचाही अनुभव बदलतो. हे सूत्र शिकवते की सर्व काही चित्ताच्या प्रकाशातूनच उदयास येते.
चिंतन
आजच्या दिवशी, जेव्हा तुम्हाला कोणत्याही कारणाशिवाय चित्त अस्थिर वाटेल, तेव्हा थांबा आणि निरीक्षण करा की तुमचे शरीर कसे अनुभवत आहे, तुमच्या इंद्रियांची क्रिया कशी आहे आणि बाह्य जग कसा दिसत आहे. नंतर, चित्तात थोडी स्थिरता आणा आणि पुन्हा निरीक्षण करा. या दोन स्थितींमधील फरक समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.