Sutra 3.42

भाषांतर

जेव्हा भूतकञ्चुकी (तत्त्वांचे आवरण) विसर्जित होतात, तेव्हा साधक पुन्हा पतीशी (शिवाशी) समान होतो आणि परावस्थेला प्राप्त होतो.

अर्थ

या सूत्रात आध्यात्मिक प्रगतीच्या अंतिम टप्प्याचे वर्णन केले आहे. 'भूतकञ्ुकी' म्हणजे पृथ्वी, अप, तेज, वायू आणि आकाश या पंचमहाभूतांनी निर्माण केलेली मर्यादा किंवा आवरणे. जोपर्यंत जीवात्मा या भौतिक तत्त्वांच्या मर्यादांमध्ये अडकलेला असतो, तोपर्यंत तो आपल्या खऱ्या स्वरूपापासून वेगळा राहतो. जेव्हा साधनेच्या बलाने ही सर्व आवरणे भेदली जातात आणि मनाची ओळख केवळ शरीर किंवा भौतिक जगाशी असणे संपुष्टात येते, तेव्हा मुक्ती घडते.

या मुक्तीनंतर जीवात्मा पुन्हा 'पती' म्हणजेच परमेश्वर किंवा शिव याच्याशी 'सम' होतो. येथे 'सम' म्हणजे शिवाचे अनुकरण करणे नव्हे, तर शिवाशी पूर्ण ऐक्य पावणे असा आहे. 'परः' या शब्दाने सूचित होणारी अवस्था म्हणजे पराशक्ती किंवा परतत्त्व. जेव्हा मर्यादा दूर होतात, तेव्हा जीव हा केवळ मुक्त होत नाही, तर तो स्वतःच्या अनंत, सर्वव्यापक आणि चैतन्यमय स्वरूपात प्रतिष्ठित होतो. ही अवस्था अनवोपायच्या साधनेतून प्राप्त होणारी सर्वोच्च सिद्धी आहे, जिथे भेदभाव पूर्णपणे नष्ट होतो.

चिंतन

दिवसभरात जेव्हा तुम्हाला शरीराची थकवा, मनाची व्यग्रता किंवा बाह्य जगाच्या मर्यादा जाणवतील, तेव्हा क्षणभर थांबा आणि स्वतःला आठवण करून द्या की हे केवळ 'भूतकञ्चुकी' म्हणजेच तात्पुरती आवरणे आहेत. तुमचे खरे स्वरूप या मर्यादांपलीकडे आहे. श्वासावर लक्ष केंद्रित करताना कल्पना करा की प्रत्येक निःश्वासासोबत हे भौतिक आवरण विरघळत आहे आणि तुमचे चैतन्य शिवाच्या विशालतेशी एकरूप होत आहे. 'मी शरीर नाही, मी त्या मर्यादांपलीकडे असलेला अनंत चैतन्य आहे' या भावाने दिवसातील उर्वरित कार्ये पार पाडा.