Sutra 3.43
Translation
naisargikah prana sambandhah ପ୍ରାଣର ସମ୍ବନ୍ଧ ପ୍ରାକୃତିକ ଅଟେ।
Meaning
ଏହି ସୂତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଶରୀର ଏବଂ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ବନ୍ଧଟି ସ୍ୱତଃସିଦ୍ଧ ବା ପ୍ରାକୃତିକ। ଆମର ଜୀବନଶକ୍ତି ବା ପ୍ରାଣ ସହିତ ଚେତନାର ଯେଉଁ ଯୋଗ ରହିଛି, ତାହା କୌଣସି କୃତ୍ରିମ ଉପାୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନାହିଁ; ଏହା ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିମ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ହିଁ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧଟି ଆମର ନିଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ଗତି ସହିତ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ।
ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ନିଜର ପ୍ରାଣ-ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ବୁଝିପାରେ ଯେ ଏହି ପ୍ରାଣ କେବଳ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଚେତନାର ହିଁ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ସଚେତନ ଭାବେ ଅବଲୋକନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସାଧକ ନିଜର ସୀମିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ ଶିବତ୍ୱର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିପାରିବ।
Contemplation
ଆଜି ଦିନସାରା ଯେତେବେଳେ ବି ସମୟ ମିଳିବ, ନିଜର ନିଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ପ୍ରତି ସଚେତନ ରୁହନ୍ତୁ। କୌଣସି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣାୟାମ ବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; କେବଳ ଏହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତୁ ଯେ କିପରି ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଶ୍ୱାସ ଆସୁଛି ଏବଂ ଯାଉଛି। ଏହି ସହଜ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଯେପରି ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଚେତନା ସହିତ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଛି। ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧଟି ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନର ମୂଳାଧାର, ଏହାକୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.