Sutra 3.45

भाषांतर

पुन्हा पुन्हा डोळे मिटणे घडते.

अर्थ

हा सूत्र तृतीय उन्मेषामधील अनुपयोगाच्या प्रक्रियेतील एका महत्त्वाच्या टप्प्याचे वर्णन करतो. 'भूयः' म्हणजे वारंवार किंवा पुनःपुन्हा आणि 'मीलनम्' म्हणजे डोळे मिटणे किंवा अंतर्मुख होणे. जेव्हा साधक बाह्य जगाशी असलेला आपला संबंध तोडून शिवाच्या चैतन्यात लीन होण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा सुरुवातीला ही अवस्था क्षणभंगुर असते. बाह्य विषयांचे आकर्षण आणि जुन्या संचितांमुळे चेतना पुन्हा बाहेर पडते, परंतु साधनेच्या जोमाने ती पुन्हा आत ओढली जाते. ही प्रक्रिया एका वेळी घडत नाही, तर ती वारंवार घडणारी एक नैसर्गिक लय बनते.

येथे 'मीलन' केवळ शारीरिक डोळे मिटणे नसून, इंद्रियांचे विषयांकडून पूर्णपणे मागे घेणे आणि चित्ताचे स्वरूपात स्थिर होणे होय. जसे लहान मूल चालताना वारंवार पडते आणि पुन्हा उठते, तसेच साधकाचे चित्त वारंवार विक्षिप्त होते आणि पुन्हा समाधीत स्थिर होते. या वारंवारितेमध्येच साधनेची पक्वता लपलेली आहे. प्रत्येक वेळी जेव्हा चित्त आत येते, तेव्हा ते अधिक खोलवर जाते आणि बाह्य आवरणांचे दहन होऊन अखंड शिवत्व प्रकट होण्याची तयारी करते.

चिंतन

दिनचर्येत जेव्हा तुम्हाला जाणवेल की तुमचे लक्ष बाह्य गोंगाटाकडे किंवा विचारांच्या गर्दीकडे वळले आहे, तेव्हा त्या क्षणी स्वतःला दोष देऊ नका किंवा निराश होऊ नका. त्याऐवजी, त्या क्षणाला 'मीलन' म्हणून स्वीकारा. शांतपणे डोळे मिटा, श्वासावर लक्ष केंद्रित करा आणि जाणीवेला पुन्हा हृदयकमलाकडे किंवा 'मी शिव आहे' या भावाकडे ओढा. ही क्रिया दिवसभरात अनेकदा घडू द्या. प्रत्येक वेळी जेव्हा तुम्ही जाणीवपूर्वक आत येता, तेव्हा ते केवळ एक सराव नसून तुमच्या अंतर्गत शक्तीचे पुन्हा जागे होणे आहे, हे लक्षात ठेवा.