Sutra 3.6

અનુવાદ

મોહના આવરણને કારણે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

અર્થ

આ સૂત્ર ત્રીજા ઉન્મેષના અંતિમ ભાગમાં આવે છે અને અણવોપાય અથવા ભેદભાવનાવાળા સાધકના માર્ગનું ગૂઢ સત્ય ઉજાગર કરે છે. સામાન્ય રીતે મોહ એટલે ભ્રમ અથવા અજ્ઞાન, જે આત્માના સ્વરૂપને ઢાંકી દે છે અને બંધનનું કારણ બને છે. પરંતુ અહીં કાશ્મીર શૈવતત્ત્વનો અદ્ભુત દૃષ્ટિકોણ રજૂ થાય છે કે જ્યારે સાધક પોતાના મોહને, એટલે કે પોતાની મર્યાદિત અવસ્થાને સંપૂર્ણપણે ઓળખી લે છે અને તેની તીવ્રતાને સ્વીકારે છે, ત્યારે તે જ મોહ સિદ્ધિ અથવા ચમત્કારિક શક્તિમાં પરિણમે છે. આનો અર્થ એ નથી કે અજ્ઞાનને પોષવું જોઈએ, પરંતુ એ છે કે જ્યારે મોહનું સ્વરૂપ એટલું તીવ્ર બને કે તે પોતે જ પોતાના નાશનું કારણ બની જાય, ત્યારે ભેદભાવની દીવાલ તૂટી પડે છે.

આ સિદ્ધિ બાહ્ય ચમત્કાર નથી, પરંતુ ચૈતન્યની સ્વતંત્રતાનો અનુભવ છે. જ્યારે સાધક એ સમજી જાય છે કે મોહ પણ શિવની જ શક્તિ છે અને તેનાથી અલગ કંઈ નથી, ત્યારે તે મોહનું આવરણ હટાવવાનો પ્રયત્ન કરવાને બદલે તેની અંદર સમાઈ જાય છે. આ ઊંડાણપૂર્વકના સમર્પણ અને સ્વીકૃતિમાંથી જ અજ્ઞાન જ્ઞાનમાં પરિવર્તિત થાય છે. મર્યાદિત 'અણુ'ની ભાવના જ્યારે પૂર્ણતા સાથે અનુભવાય છે, ત્યારે તે વિસ્તૃત ચૈતન્યમાં વિલીન થઈ જાય છે, કારણ કે મોહનું સ્વરૂપ જ ચૈતન્યની છાયા સિવાય બીજું કંઈ નથી.

ચિંતન

આજના દિવસ દરમિયાન જ્યારે પણ તમને કોઈ ગેરસમજ, ભ્રમ અથવા માનસિક અસ્પષ્ટતાનો અનુભવ થાય, ત્યારે તેને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કરવાને બદલે તેની સાથે પૂર્ણ સજાગતાથી રહો. તે ભ્રમને શત્રુ માનવાને બદલે શિવની જ એક લીલા તરીકે જુઓ અને પૂછો કે 'આ મોહ કોનામાં થઈ રહ્યો છે?'. જે ક્ષણે તમે આ ભ્રમને નિરીક્ષક તરીકે નહીં પણ અનુભવકર્તા તરીકે સંપૂર્ણપણે સ્વીકારી લોશો, ત્યારે તે જ ભ્રમ તમારી માટે સ્વતંત્રતાનો દ્વાર બની શકે છે.