Sutra 1.1

अनुवाद

चैतन्यमात्मा (Caitanyamātmā) चेतना नै आत्मा हो।

अर्थ

यस सूत्रले सम्पूर्ण कश्मीर शैव दर्शनको आधारशिला राख्दछ। यहाँ चैतन्य भन्नाले केवल विचार वा मनको अवस्था होइन, अपितु त्यो पूर्ण र प्रकाशमय चेतना हो जुन सबै अनुभवहरूको स्रोत हो। आत्मा कुनै सीमित व्यक्ति वा अहंकार होइन, तर त्यो अविभाज्य र सर्वव्यापी अस्तित्व हो जसमा सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको सृष्टि, स्थिति र विलय हुन्छ।

यो सूत्रले हामीलाई सम्झाउँछ कि हाम्रो वास्तविक स्वरूप बाह्य वस्तुहरू वा मानसिक वृत्तिहरूभन्दा भिन्न, स्वयं-प्रकाशित र शुद्ध चेतना हो। जब हामी यो सत्यलाई बुझ्दछौँ, तब हामी सीमितताको बन्धनबाट मुक्त हुन्छौँ र अनुभव गर्दछौँ कि हामी स्वयम् नै त्यो शिवतत्व हौँ, जसले संसारलाई आफ्नो प्रकाशले प्रकाशित गरिरहेको छ।

चिन्तन

आज दिनभरि, तपाईँले जे-जे देख्नुहुन्छ, सुन्नुहुन्छ वा अनुभव गर्नुहुन्छ, ती सबैको पछाडि एउटा 'जान्ने' तत्व (Witness) छ भन्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। जब तपाईँ कसैसँग कुरा गर्दै हुनुहुन्छ वा कुनै काम गर्दै हुनुहुन्छ, तब बारम्बार आफैँलाई सोध्नुहोस्: "के यो शरीर वा विचार नै म हुँ, वा म त्यो चेतना हुँ जसले यी सबैलाई जानिरहेको छ?" विचारहरू आउँछन् र जान्छन्, तर तपाईँको 'हो' भन्ने बोध स्थिर रहन्छ। त्यही स्थिर बोधमा अडिग रहने अभ्यास गर्नुहोस्।