Sutra 1.14

Translation

दृश्य शरीरम् (Drishya Shariram) दृश्य (दृश्य) भन्नाले देखिने वा अनुभव गरिने वस्तु, र शरीरम् (शरीर) भन्नाले देह। अर्थात्, दृश्यमान जगत नै शरीर हो।

Meaning

यस सूत्रले साधकलाई आफ्नो अस्तित्वको दायरा फराकिलो बनाउन सिकाउँछ। सामान्यतया हामी शरीर भन्नाले हाड-छालाले बनेको सीमित भौतिक पिण्डलाई मात्र बुझ्छौँ। तर, कश्मीर शैव दर्शन अनुसार, जब चेतना पूर्णतः जागृत हुन्छ, तब बाहिरी संसार र आफ्नो शरीरबीचको भेद मेटिन्छ। जे-जे देखिन्छ वा अनुभवमा आउँछ, ती सबै आत्म-चेतनाकै विस्तार हुन्।

यसको अर्थ यो होइन कि बाह्य जगत काल्पनिक हो, बरु यो हो कि बाह्य जगत पनि त्यही एकै शिव-चेतनाको शरीर हो। जसरी एउटा शरीरका अङ्गहरू एक-अर्कासँग जोडिएका हुन्छन्, त्यसरी नै यो सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड पनि एकै चेतनाको शरीर हो। जब साधकले आफ्नो सीमित 'म' को घेरा तोडेर सम्पूर्ण दृश्यलाई नै आफ्नो स्वरूप देख्छ, तब ऊ बन्धनबाट मुक्त हुन्छ।

Contemplation

आज दिनभरि तपाईंले आफ्नो आँखा अगाडि जे-जे देख्नुहुन्छ—चाहे त्यो मानिस होस्, रुख होस् वा निर्जीव वस्तु—तिनलाई 'बाहिरी वस्तु' नभनी 'चेतनाको शरीर' को रूपमा हेर्ने प्रयास गर्नुहोस्। जब तपाईं कसैलाई वा केहीलाई हेर्नुहुन्छ, तब यो विचार गर्नुहोस् कि यो दृश्य पनि तपाईंको आफ्नै चेतनाको एउटा अङ्ग हो। यसले तपाईंलाई अहंकारको संकुचित घेराबाट बाहिर निकाल्न र सर्वव्यापी चेतनासँग जोड्न मद्दत गर्नेछ।