Sutra 1.7
अनुवाद
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिभेदे तुर्याभोगसम्भवः जाग्रत् (जागृत), स्वप्न (सपना), र सुषुप्ति (गहिरो निद्रा) को भेदमा पनि तुर्य (चौथो अवस्था) को भोग वा विस्तार सम्भव छ।
अर्थ
यस सूत्रले चेतनाका तीन सामान्य अवस्थाहरू—जाग्रत्, स्वप्न र सुषुप्ति—लाई केवल सीमित अनुभव मात्र नभई तीभित्र पनि शुद्ध चैतन्यको निरन्तरता रहेको कुरा बताउँछ। सामान्यतया मानिस यी तीन अवस्थालाई अलग-अलग मान्छ, तर साधकका लागि यी तीनवटै अवस्थामा 'तुर्य' अर्थात् शिवको शुद्ध प्रकाश व्याप्त हुन्छ।
तुर्याभोगको अर्थ हो, ती तीनवटै अवस्थामा शिवत्वको अनुभव हुनु। जब साधकले आफ्नो चेतनालाई यी तीन अवस्थाभन्दा परको आधारमा स्थिर गर्छ, तब जाग्रत्, स्वप्न र सुषुप्ति पनि शिवको नै विलास वा विस्तारको रूपमा प्रकट हुन्छन्। यसरी संसारका कुनै पनि अनुभवहरू शिवबाट अलग रहँदैनन्, बरु ती सबै तुर्य अवस्थाकै विभिन्न रूपहरू बन्न पुग्छन्।
चिन्तन
आज दिनभरि तपाईंले जे-जे अनुभव गर्नुहुन्छ—चाहे त्यो काम गर्दाको होस (जाग्रत्), मनमा आउने विचार वा सपना (स्वप्न), वा गहिरो विश्राम (सुषुप्ति)—त्यसको पछाडि एउटा 'द्रष्टा' वा 'साक्षी' छ भन्ने कुरामा ध्यान दिनुहोस्। यी तीनवटै अवस्था परिवर्तनशील छन्, तर तपाईंको त्यो 'साक्षी भाव' स्थिर छ। आज आफ्नो कुनै पनि क्रियाकलाप गर्दा, "म यो सबै अनुभव गरिरहेको छु" भन्ने बोधलाई मनमा राख्नुहोस् र ती अनुभवहरूभित्र पनि त्यही एउटै चैतन्यको उपस्थिति छ भनी अनुभव गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.