Sutra 2.1
Translation — चित्तं मन्त्रः (Cittam Mantrah)
चित्त नै मन्त्र हो।
Meaning —
यस सूत्रले मन्त्रको वास्तविक स्वरूपलाई बाह्य ध्वनि वा अक्षरभन्दा माथि उठाएर साधकको चेतनाको स्तरमा स्थापित गर्दछ। यहाँ 'चित्त' भन्नाले सामान्य सांसारिक विचारहरूको प्रवाह मात्र नभएर, शुद्ध र एकाग्र भएको 'अहं' वा आत्म-संवेदनशीलतालाई बुझाउँछ। जब साधकको चित्त पूर्ण रूपमा शिवतत्वमा स्थिर हुन्छ, तब त्यो चित्त आफैँमा मन्त्र बन्न पुग्छ।
यसको अर्थ यो हो कि मन्त्र बाहिरबाट कण्ठ गर्ने वस्तु होइन, बरु साधकको आफ्नै चेतनाको स्पन्दन हो। जब चित्त र मन्त्रको बीचको भेद मेटिन्छ, तब साधकले मन्त्रलाई जप्नु पर्दैन, बरु मन्त्र नै उसको चेतनाबाट स्वतः स्फुरित हुन थाल्छ। यो अवस्थामा मन्त्रको शक्ति साधकको आफ्नै आत्म-चेतनामा विलीन हुन्छ।
Contemplation —
आज दिनभरि तपाईंले जुनसुकै कार्य गर्दा पनि आफ्नो मनमा उठ्ने विचारहरूलाई हेर्नुहोस्। कुनै पनि मन्त्र वा विचारलाई बाह्य रूपमा नदोहोऱ्याई, ती विचारहरू कहाँबाट उत्पन्न भइरहेका छन्, त्यो 'स्रोत' वा 'द्रष्टा' मा आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्ने प्रयास गर्नुहोस्। आफ्नो चित्तको त्यो शान्त र स्थिर केन्द्रलाई नै मन्त्रको रूपमा अनुभव गर्नुहोस्। जब मन छरपस्ट हुन्छ, तब पुनः त्यसलाई आफ्नो भित्री अस्तित्वको केन्द्रमा फर्काउनुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.