Sutra 2.4

Translation

गर्भे चित्त विकासोऽविशिष्ट विद्या स्वप्नः (Garbhe chitta vikasah avishishta vidya svapnah) अन्तस्करण वा गर्भमा चित्तको विस्तार हुनु नै अशुद्ध वा सामान्य ज्ञानको स्वप्न हो।

Meaning

यहाँ 'गर्भ' शब्दले चेतनाको गहिरो र आन्तरिक अवस्थालाई जनाउँछ, जहाँ साधकले बाह्य जगतभन्दा भिन्न आफ्नो मनको विस्तारलाई अनुभव गर्छ। जब साधकले आफ्नो चित्तलाई बाह्य विषयहरूबाट फर्काएर भित्रतिर मोड्छ, तब उसले विभिन्न प्रकारका मानसिक अनुभव र दृश्यहरू देख्न थाल्छ।

यसलाई 'अविशिष्ट विद्या' वा 'स्वप्न' भनिएको छ किनभने यो अवस्था अझै पनि पूर्ण आत्म-साक्षात्कार (शुद्ध विद्या) होइन। यो त केवल मनको सूक्ष्म तहमा हुने एक प्रकारको भ्रम वा कल्पनाको खेल हो। साधकले यी आन्तरिक अनुभवहरूलाई नै सत्य मानेर त्यसमा अल्झिनु हुँदैन, किनकि यी अनुभवहरू पनि मायाको एक सूक्ष्म रूप मात्र हुन्।

Contemplation

आज दिनभरि, जब तपाईं ध्यानमा बस्नुहुन्छ वा शान्त हुनुहुन्छ, तब मनमा आउने कुनै पनि विशेष दृश्य, प्रकाश वा विचारलाई 'यो सत्य हो' भनेर नअल्झिनुहोस्। ती अनुभवहरूलाई केवल 'मनको एउटा खेल' वा 'स्वप्न' को रूपमा हेर्नुहोस् र तीभन्दा पर रहेको आफ्नो साक्षी स्वरूपमा स्थिर रहने प्रयास गर्नुहोस्। अनुभवहरू आउँछन् र जान्छन्, तर तपाईं ती दुवैको साक्षी हुनुहुन्छ भन्ने कुराको बोध गर्नुहोस्।