Sutra 2.9
अनुवाद
ज्ञानमन्नम् (Jñānam annam) ज्ञान नै आहार हो।
अर्थ
यस सूत्रमा 'ज्ञान' भन्नाले बौद्धिक जानकारी वा शास्त्रको ज्ञानलाई मात्र बुझिँदैन। यहाँ ज्ञानको अर्थ 'आत्म-साक्षात्कार' वा 'शुद्ध चैतन्यको बोध' हो। योगीका लागि, जसले आफ्नो चेतनालाई शिवत्वमा स्थिर गरिसकेको छ, संसारका सबै अनुभवहरू—चाहे ती सुखद होऊन् वा दुःखद—आत्माको आहार बन्छन्। जसरी शरीरले भोजन पचाएर ऊर्जा प्राप्त गर्दछ, त्यसरी नै उच्च अवस्थामा पुगेको साधकले सांसारिक अनुभवहरूलाई आफ्नो आत्म-बोधको पुष्टि गर्ने माध्यम बनाउँछ।
यसको अर्थ यो हो कि योगीका लागि अब कुनै पनि वस्तु वा घटना 'बाह्य' रहेन। उसले जे देख्छ, जे सुन्छ वा जे भोग्छ, त्यो सबै उसको आफ्नै चेतनाको विस्तार हो। सबै अनुभवहरूले उसको आन्तरिक बोधलाई अझ परिपक्व र सुदृढ बनाउँछन्। यसरी, संसारको द्वैत समाप्त हुन्छ र सबै कुरा 'आत्म-भोग' वा 'शिवको क्रीडा' बन्न पुग्छ।
चिन्तन
आज दिनभरि तपाईंले सामना गर्ने हरेक परिस्थितिलाई 'आहार' को रूपमा हेर्नुहोस्। यदि कसैले तपाईंलाई अपमान गर्छ वा कुनै कठिन कार्य आइपर्छ भने, त्यसलाई अस्वीकार वा प्रतिरोध गर्नुको सट्टा, त्यसबाट प्राप्त हुने चेतनालाई ग्रहण गर्नुहोस्। आफैलाई सोध्नुहोस्: "के यो अनुभवले मलाई मेरो वास्तविक स्वरूप (शिव) तर्फ अझ नजिक ल्याइरहेको छ?" हरेक घटनालाई आफ्नो आत्म-ज्ञानको पोषण बनाउने अभ्यास गर्नुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.