Sutra 3.10
अनुवाद
रङ्गोऽन्तरात्मा (Rango'ntaratma) आन्तरिक आत्मा नै रङ्गमञ्च हो।
अर्थ
यस सूत्रमा भगवान् शिवले साधकलाई आफ्नो चेतनाको स्वरूप बुझाउन खोज्नुभएको छ। 'रङ्ग' शब्दले नाटक मञ्चन हुने रङ्गमञ्चलाई जनाउँछ। जसरी रङ्गमञ्चमा विभिन्न पात्रहरू आउने र जाने गर्छन्, तर मञ्च आफैँ स्थिर रहन्छ, त्यसरी नै हाम्रो आन्तरिक आत्मा (अन्तरात्मा) पनि एउटा यस्तो साक्षी मञ्च हो जहाँ संसारका सम्पूर्ण अनुभव, विचार, सुख र दुःखका दृश्यहरू प्रकट हुन्छन् र विलीन हुन्छन्।
साधकले यो बुझ्नुपर्छ कि ऊ बाह्य घटनाहरूको कठपुतली होइन, बरु ती घटनाहरू घट्ने आधारभूमि हो। जब हामी आफ्नो चेतनालाई कर्ता (गर्नेवाला) बाट हटाएर द्रष्टा (हेर्नेवाला) को रूपमा स्थापित गर्छौँ, तब हामी संसारका उतारचढावबाट मुक्त हुन्छौँ। अन्तरात्मा नै त्यो शुद्ध प्रकाश हो जसले अनुभवका सबै रङहरूलाई धारण गर्छ, तर आफैँ भने ती रङहरूले दागिँदैन।
चिन्तन
आज दिनभरि, तपाईं जतिसुकै व्यस्त भए पनि, आफूलाई एक 'दर्शक' को रूपमा हेर्ने प्रयास गर्नुहोस्। जब कुनै विचार वा भावनाले तपाईंलाई विचलित पार्न खोज्छ, तब आफूलाई सोध्नुहोस्: 'के म यो विचार हुँ, कि म त्यो मञ्च हुँ जहाँ यो विचार उठिरहेको छ?' आफूलाई ती सबै अनुभवहरूको साक्षीको रूपमा स्थिर राख्नुहोस्, जसरी एउटा रङ्गमञ्चले नाटकका पात्रहरूलाई आफ्नो स्थान दिन्छ तर आफैँ भने स्थिर रहन्छ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.