Sutra 3.20

अनुवाद

त्रिषु चतुर्थं तैलं वदासेच्यम् (Trishu chaturtham tailam vadasechyam)

त्रिषु (जाग्रत, स्वप्न र सुषुप्ति) अवस्थामा चौथो (तुरीय) अवस्थालाई तेलको धार जस्तै निरन्तर प्रवाहमा राख्नुपर्छ।

अर्थ

यस सूत्रले साधकलाई आफ्नो चेतनाको विस्तार गर्न निर्देशन दिन्छ। जाग्रत, स्वप्न र सुषुप्ति—यी तीन सामान्य अवस्थाहरूमा मात्र सीमित नभई, यी तीनैको आधारमा रहेको 'तुरीय' वा शुद्ध चैतन्यलाई निरन्तर अनुभव गरिरहनु पर्छ। जसरी एउटा भाँडाबाट अर्कोमा तेल खन्याउँदा तेलको धार नटुटी निरन्तर बग्छ, त्यसरी नै साधकले आफ्नो चेतनाको प्रवाहलाई तुरीय अवस्थामा अडिग राख्नुपर्छ।

यो अभ्यासले साधकलाई सांसारिक अनुभवहरूमा अल्झिनबाट बचाउँछ। जब व्यक्तिले यी तीन अवस्थाहरूको साक्षी भावमा स्थित हुन सिक्छ, तब उसले बुझ्छ कि तुरीय कुनै छुट्टै स्थान वा समय होइन, बरु सबै अनुभवहरूको अन्तर्निहित सत्य हो। यो निरन्तरता नै वास्तविक योग हो, जहाँ बाह्य क्रियाकलाप र आन्तरिक स्थिरताको भेद मेटिन्छ।

चिन्तन

आज दिनभरि तपाईंले जुनसुकै काम गर्दा वा जुनसुकै अवस्थामा रहँदा, आफ्नो मनको एउटा कुनालाई 'साक्षी' को रूपमा राख्नुहोस्। जब तपाईं बोल्दै हुनुहुन्छ, चल्दै हुनुहुन्छ वा आराम गर्दै हुनुहुन्छ, आफूलाई सोध्नुहोस्—"के म यो अनुभवको पछाडि रहेको स्थिर चैतन्यसँग जोडिएको छु?" तेलको धार जस्तै, आफ्नो ध्यानलाई बग्न नदिनुहोस्, बरु त्यसलाई तुरीयको बोधमा निरन्तर एकरस बनाइराख्ने प्रयास गर्नुहोस्।