Sutra 3.22
Translation
प्राण समाचारे सम दर्शनम् (Prāṇa-samācāre sama-darśanam) प्राणको सम्यक सञ्चालन वा अभ्यास गर्नाले सर्वत्र एकै प्रकारको (परम) दृष्टिको उदय हुन्छ।
Meaning
यो सूत्रले 'अणवोपाय' अन्तर्गत प्राणको लय वा कुम्भकको अभ्यासद्वारा कसरी चेतनाको विस्तार हुन्छ भन्ने कुरा बताउँछ। यहाँ 'प्राण समाचारे' को अर्थ श्वास-प्रश्वासको गतिलाई सम वा सन्तुलित बनाउनु हो। जब साधकले आफ्नो प्राण वायुलाई पूर्ण सजगताका साथ नियन्त्रण वा लयमा ल्याउँछ, तब उसको मनको चञ्चलता स्वतः शान्त हुन्छ।
जब प्राण स्थिर हुन्छ, तब साधकले बाह्य जगत र आफ्नो अन्तरआत्मा बीचको भेद देख्न छोड्छ। उसले संसारका सबै वस्तु र घटनाहरूमा एउटै शिवतत्वको उपस्थिति अनुभव गर्छ। यो 'सम दर्शन' हो—जहाँ द्वैतको अन्त्य हुन्छ र साधकले आफूलाई सम्पूर्ण अस्तित्वको अभिन्न अङ्गका रूपमा देख्छ।
Contemplation
आजको दिनभरि, जब-जब तपाईंलाई तनाव वा विचलित महसुस हुन्छ, केही क्षणका लागि रोकिनुहोस्। आफ्नो श्वासको गतिलाई अवलोकन गर्नुहोस्। श्वास लिँदा र फाल्दाको बीचमा हुने त्यो सूक्ष्म विश्रामको क्षणमा ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। हरेक श्वाससँगै यो बोध गर्ने प्रयास गर्नुहोस् कि तपाईंको भित्र चल्ने प्राण र बाहिरको ब्रह्माण्ड एकै हुन्। के तपाईंले आफ्नो श्वासमा त्यो एकै प्रकारको चेतनालाई अनुभव गर्न सक्नुहुन्छ?
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.